سه شنبه 28 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow پستخانه در تهران-ج1

پستخانه در تهران-ج1

پستخانه در تهران :

شعار پست در دنیا :
«جز برای کار و تفریح از خانه خارج نشوید
...»
تهران امروز نه تنها شهر زندگی نیست بلکه شرایط مناسب کار نیز درآن وجود ندارد آب آلوده به فاضلاب ،آلودگی صوتی و جز آن ، ترافیک وحشتناک ،امنیت ضعیف ،تلفات و خسارات سنگین تصادفات ،گرانی و صدها مشکل دیگر به طور جدی زندگی در این شهر را تهدید می کند
.
این در حالی است که جمعیت شهر لحظه به لحظه افزایش می یابد، شمار خودروها ، افزوده می گردد ، نا امنی بیشتر احساس می شود، ارزش های فرهنگی رنگ می بازد، ارتباط عاطفی مردم سست تر شده و جنبه ها مثبت سنت گذشته ، فراموش می گردد، خانه ها یکی پس از دیگری خراب می شود و جایش را چندین آپارتمان می گیرد،و... همه این اتفاقات در حالی دارد، رخ می دهد، که هیچ فرد یا گروهی مشکل را جدی نمی گیرد و هر سازمان یا اداره ای مانند جزیره ای مستقل کار خودش را می کند، انگار نه انگار که تهران به ورطه هلاکت افتاده و چه وضع هولناکی  در انتظار آن است
.
باید مسئولین جداً به فکر چاره باشند.  دست کم از گسترش وسعت و افزایش جمعیت آن جلوگیری کنند ، برای رسیدن به محیط مناسب زندگی و کار در این شهر با طرحی جامع الاطراف اقدام عاجل را آغاز کنند. شاید تنها راه حل انتقال پایتخت باشد و یا راههای ... بهر حال راهی که اکنون می رود به ترکستان است.
 
از آن جا که پست در جهان امروز از اهرم های مهم و قابل توجه در  مدیریت شهر ها به شمار می رود. بجا ست تا به بهانه نقل مختصری از تاریخچه پست در تهران و ایران اداره پستی بیشرفته و کار آمد را برای تهران آرزو کنیم:
پست در ایران در دوران صدارت میرزاتقی خان ( امیر کبیر ) به سال 1267 قمری به شکل اداره ای مستقل در آمد. در این باره دکتر پولاک  طبیب ناصرالدین شاه می نویسد
:
» 
اداره پست نیز مانند چند مؤسسه بسیار مفید دیگر از جمله اقدامات امیر نظام است، که متأسفانه  خیلی زود دستش از اداره امور مملکت کوتاه شد...»

پیشینه مکاتبات و مراسلات در ایران پیش از ایجاد تشکیلات پستی به معنای امروزی از آغاز سلسله قاجاریه بدین شرح بود که ، مکاتبات خصوصی مردم آن هم اعیان و اشراف و به ندرت عامه مردم از طریق کاروانیان و تجار و مسافران انجام می شد و ارسال مرسوله و نامه فقط در اختیار پادشاه و حکام ولایات بود که به وسیله پیک و چاپار مخصوص ارسال می شد.
آقا محمد خان بیشتر عمر حکومت خود را صرف سرکوب مدعیان سلطنت و جنگ و گریز کرد . بنابراین فرصتی نداشت تا به پست و اصلاح چاپار بپردازد
.
در دوران چهل ساله سلطنت فتحعلی شاه گو اینکه جنگ های روسیه پیش آمد و بخش هایی از مام وطن جدا شد.  ولی بیش و کم چاپار های دولتی منظمی پدید آمد که وظیفه ارسال ابلاغ ها  و فرامین شاه را به حکام و دریافت پاسخ از آن ها را به عهده داشتند مردم هم به ندرت از این امکان استفاده می کردند
.
در اواخر قرن هجدهم واوایل قرن نوزدهم میلادی تشکیلاتی از پست توسط دولت های روس،انگلیس ،هندوستان و عثمانی در منطقه خلیج فارس و اقیانوس هند دایر شد
.
در سفر نامه « میرزا ابوطالب خان » مربوط به سال های 18-1215 قمری / 1803- 1800 میلادی و در سفر نامه « میر عبدالطیف خان شوشتری » مربوط به سال های 1220-1203قمری / 1805- 1788 میلادی به وجود این تشکیلات در آن حدود اشاره رفته است
.
بعد از این سال ها پست در اروپا پیشرفت کرد و به تبع آن در مناطق دیگر نظیر عثمانی و هندوستان و . . . نیز تحولی پدید آمد
.
سفر نامه های میرزا صالح در فرنگ و خسرو میرزا به روسیه از وجود تشکیلات پستی درآن کشورها خبر می دهد .در «حیرت نامه» سفرنامه میرزا ابوالحسن خان شیرازی ایلچی مربوط به سفر او در سال های 1226-1224 قمری به انگلستان و دیگر کتاب او«دلیل السفرا» در سال 1229 قمری / 1814 میلادی سفر او به روسیه از وجود تشکیلات پستی ارز روم و تفلیس که رابط ایران با اروپا و روسیه بودند یاد شده است
.
در آن سال ها توسط سفارتخانه های انگلیس،فرانسه و روسیه در ایستگاه هایی دایر شد که از تهران به آذربایجان و سپس به روسیه و اروپا چاپار های مخصوصی مشغول کار شدند
.
بنابراین در این دوران اندیشه تشکیل پست در ایران پیش از عملی شدن آن توسط امیر کبیر پدید آمده بود . گواینکه امیر کبیر خود هم با این پدیده در سفری که به روسیه همراه هئیت عذر خواهی خسرو میرزا داشت آشنا شده بود
.
فتحعلی شاه وقتی با ماجرای پست آشنایی پیدا کرد، دستور ایجاد پستخانه در ایران را صادر نمود و میرزا شفیع صدراعظم را برای این مأموریت برگزید، ولی زمانی گذشت و این فرمان عملی نشد
.
در دوران محمد شاه با این که آشنا یی مردم با تحولات صنعتی و پدیده های اروپا بر اثر آمد و شد بیشتر اروپائیان به ایران و سفر برخی از خواص و تجار به اروپا بیشتر و بیشتر شده بود، اما هیچ بهبودی در امر تشکیلات چاپاری رخ نداد. و اضاع به همان صورت گذشته باقی ماند تا به عصر ناصری و صدارت امیر کبیر رسید و اتفاقاتی که در این دوران پیش آمد
.

 
پستخانه در تهران – کلمه پست فرانسوی است و در عصر قاجاریه، وارد زبان پارسی شده است، در این مختصر عناوین پایین را شرحی کوتاه می آوریم :

1-
محل پستخانه در تهران
 2-اندیشه ایجاد پستخانه در تهران

3-
پیشینه وسیر تحول در پست

4-
مقرارت پست

5-
کارکنان پست

6-
حمل ونقل در پست
در مورد نخستین محل پستخانه تهران،  باید گفت، حذف چون درگذشته، بازار و کاروانسراها که محل آمد و شد کاروانیان و تجار بود، علاوه بر مرکز داد و ستد بازرگانی محل بر قراری ارتباط مردم با دیگر شهر ها نیز به شمار می رفت. از این جهت اولین بار، محلی در سرای امیر، در دل محله بازار تهران قدیم  به پستخانه پایتخت اختصاص یافت. بعد ها تشکیلات پست به خانه میرزا قهرمان امین لشکر در  شرق میدان توپخانه (= بانک شاهی بعد =بانک بارزگانی فعلی ) که سابق جزو اراضی باغ لاله زار بود، منتقل شد، این ساختمان یک تالار و دو انبار داشت
.
تا اینکه در دوران پهلوی اول در سال 1307 خورشیدی ساختمان جدید پست در ابتدای خیابان مریضخانه یا دروازه باغ شاه (= سپه =امام خمینی )  جنب بانک سپه  و دروازه سر در  باغ ملی پی افکنده شد و سرانجام در سال 1313 خورشیدی این بنا افتتاح گردید
.
اندیشه ایجاد پستخانه را میرزا ابوالحسن خان ایلچی ایران در روسیه و اروپا به فکر فتحعلی شاه انداخت البته ابتدا شاه به تصور این که او قصد تمسخرش را دارد، فرمان قتل وی را صادر کرد، ولی سرگرد اوزلی سفیر انگلیس که متوجه داستان شد، شرحی از پستخانه و لزوم ایجاد تشکیلات پست را به شاه ارائه کرد و او را متوجه ماجرا نمود. بعد از این بود که شاه دستور ایجاد پستخانه را صادر کرد . اما این فرمان هرگز عملی نشد، تا دوران امیرکبیر، که به منصه ظهور رسید
.
گو اینکه ایرانیان در عهد باستان از بانیان  این پدیده در عالم بودند و منظم ترین و وسیع ترین تشکیلات ارتباط پستی جهان را پایه ریزی کردند، اما فرزندانشان در عصر قاجار بی اطلاع تر از مردمان عهد حجر، از نبود ارتباط پستی در رنج بودند، تا اینکه فرزندی خلف از سلاله و دودمان نیکان این سرزمین «میرزا تقی خان امیر کبیر» به قدرت رسید. فکر ایجاد این ارتباط هم مانند دیگر اقدامات اجتماعی – سیاسی اش در اندیشه مشعشع و تابان این راد مرد درخشید و متبلور شد. او چنانکه پیش تر آمد از تشکیلات پستی اروپا مطلع شده بود و به خصوص در سفر به روسیه،آگاهی بیشتری از لزوم ایجاد پست و منافع آن برای دولت و ملت پیدا کرد
.
نقشه ایجاد چاپارخانه جدید به سال 1266 قمری  تنظیم شد و شفیع خان چاپار باشی به ریاست چاپارخانه تعیین گردید در بیشتر راه ها چاپارخانه ایجاد شد، اما پس از قتل امیر کبیر چراغی که او افروخته بود رو به خاموشی می رفت تا اینکه به سال 1297 قمری اداره پست را ناصرالدین شاه به امین الدوله ( امین الملک ) سپرد، و کم کم پست، دارای تشکیلات منظمی شد
.
در سال 1312 قمری  اداره پست به محسن خان پسر امین الدوله و درسال 1316 قمری وضع پست به وزارت ارتفاء یافت و وزارت گمرک و پست به قوام الدوله و در سال 1318 قمری  اجاره پست به سالی 60 هزار تومان به سردار منصور رشتی سپرده شد
... 
امیر کبیر مقرراتی را برای چاپارخانه وضع کرد، اما نخستین قانون پستی ایران، در سال 1331 قمری از تصویب دولت گذشت و در سال 1334 قمری  در مجلس شورای ملّی تصویب شد و در سال 1346 قمری برابر با 1306 خورشیدی نرخ پست هوایی تعیین گردید
...
کارکنان پستخانه در ابتدا با نام غلام پست خوانده می شدند که در حقیقت پیله ورانی بودند، که در حین کاسبی سیار خود، کار پست را هم می کردند، ولی بعدها با استقلال شغل به فراش پست تغییر نام یافت، و کارشان نیز مستقل و صرفا ً انجام امور پستی شد و امروزه نامه رسان خوانده می شوند
.
وسیله حمل و نقل مرسولات، در ابتدا اسب بود، بعد ها چاپاخانه ها، که در مقاطعه  افراد پیمانکار  قرار داشت، در حمل مرسولات  پستی، از گاری استفاده کردند، و در دوره های بعدی از دلیجان و کالسکه نیز استفاده  شد. در سال 1335 قمری دولت خطوط اتومبیل، را در ارتباط پستی دایر کرد و در سال 1342 قمری شرکت اتومبیل رانی ناروتیو ایتالیایی نخستین بار عهده دار حمل و نقل پست شد. در سال 1304 خورشیدی هم نخستین قرارداد پست هوایی با کمپانی یونکرس آلمانی بسته شد
.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
22 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز2
دیروز119
تا کنون2216756

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.