سه شنبه 21 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow دعا نویسی و پیشگویی در تهران قدیم (فالگیری،رمالی و طالع

دعا نویسی و پیشگویی در تهران قدیم (فالگیری،رمالی و طالع

دعا نویسی و پیشگویی در تهران قدیم :

دعا به معنای حاجت خواستن (آنندراج)

استغاثه به خدا ، در خواست از درگاه خدا (ناظم الاطبا ء)
در خواست حاجت از خدا(لغتنامه) .

 
خواندن جمله های ماثوراز پیامبر و امامان در اوقات معین برای طلب آمرزش و برآورده شدن حاجات. نیایش کردن. درخواست حاجت از خدا،نیایش،مدح،ثنا(فرهنگ معین.)
وقتی انسان با دعا وثنا از پروردگار استمداد می طلبد تا او را در نیل به اهداف عالیه اش یاری رساند احساس خوشی دارد و قلبش قدرت می گیرد و بزرگترین قدرت عالم، پروردگار متعال را در کنار خود حس می کند. اعتماد به نفس می یابد و پیش از رسیدن به قله پیروزی، فتح قله را باور می کند و این خود از اسباب موفقیت است . شخص چون  این گونه اندیشید بیش از پیش می کوشد و با ناملایمات می جنگد و در سنگلاخی ترین راهها نمی ماند و تلاش می کند. تا شادمانه عروس پیروزی را در آغوش کشد.

وقتی آدم از رنج و دردش،در خلوت خود با پروردگار گفتگو می کند،و گاهی که از سنگینی بار اندوه وغم بر شانه هایش بی تکلف آفریدگار عالم را گلایمندانه مورد خطاب قرار می دهد،حس و حالی را در می یابد که در وصف نیاید،و جانشینی اش را هیچ انسانی نشاید.

...یا عظمت وبزرگی خالق عالم را به اندازه وسعش در می یابد و در مدح وثنای او زمزمه دل انگیزی دارد :
«کزدست و زبان که برآید                                                 کز عهده شکرش بدرآید»

دعا خصوصیت ربانی دارد ،حس و حالی است ،که در وصف نیاید. و در طریق بیان و سخن نگنجد.
دعا بار روانی انسان درگیر با مشکلات را سبک می کند. در حقیقت دعا، بند ارتباط روحانی بشر با پروردگار است. ارتباطی که هیچ کس و هیچ چیز نمی تواند مانع آن باشد. زبان ، رنگ، دین، مقام و منصب ،ملیت و جز آن هیچکدام باز دارنده این رابطه نیست. ارتباطی که شاه و گدا،خواب و بیداری،گناه و ثواب، شکست و پیروزی،نشناسد ،زمزمه ای که همه کس را در همه حال با حضرت دوست، روا تواند بود.و از این روست که این پیوند را واسطه ای نشاید.ولی دعا نویسی از جنس و مقوله دیگری است . هر چه دعا بار تبرک و تیمن دارد، دعا نویسی و پیش گویی مذموم است .
دعا رابطه ای است درونی که انسان با خدای خود بر قرار می سازد. در این ارتباط عاشقانه و دوستارانه، انسان  راست می گوید و صادقانه با خالقش راز و نیاز می کند، خواه پیشوا ی دین باشد یا باده کش میکده ها .

هر قدر دعا ،زیبا و دل انگیز است و آدمی را سبکبالانه تعالی می بخشد. دعانویسی و پیش گویی، فریب آور وشیطانی است، و ارزش های انسانی را به سخره می گیرد.

بشر از بدو خلقت نیاز به دعا و ارتباطی ماهوی، به اصل خلقتش در خود احساس کرده، و با پرستش خورشید، زمین، آسمان، سنگ و چوب و آب و آتش به دوران شناخت خود و ایمان به ادیان الهی رسیده است.ولی دعا نویسی و پیشگویی راهی است، شیطانی و اهریمنی. دعا نویس و پیشگو از آینده و خارج از تعقل و حس آدمی سخن می گوید، آن هم به کمک اسبابی حیله گرانه و فریب آور ازقبیل ؛ قفل بسته سبز،دندان کرسی الاغ،زنجیر زنگ زده دراز،موی خرس سیاه،فضله کبوتر سفید،شاش بچه نابالغ، آینه شکسته فرنگی،شانه چوبی مو،شال پشمی سبز ، پشکل ماچه الاغ (الاغ ماده)،آب باطل سحر و…

در تهران قدیم دعانویسی از مشاغل رسمی به شمار می رفت، و در آمار مشاغل هم می آمد ، در آن زمان مشاغل دیگری نظیر رمالی، جن گیری، مساله گویی، معرکه گیری، سرکتاب بینی،علوم غربیه و طلسمات و... هم ذهن مردم را آشفته و جیب آنها را خالی می کرد .مرحوم جعفر شهری در این باره می نویسد :

در آن عصر دعا نویسی به دو طریق انجام می شد. یکی دوره گردی، که دعا نویس در کوچه ها می گشت و با داد زدن به دنبال مشتری می گردید ، و قسم دیگری که دعا نویس دکانی بر پا می کرد و همچون دیگر کسبه به کار خویش آزادانه مشغول می شد.

مرحوم ناصرنجمی نیز از این افراد در آن دوره چنین یاد می کند :

«... در زمان صدارت میرزا حسین خان سپهسالار در دارالخلافه ناصری، جمعی دراویش شیاد و رمال نیرنگ باز و جفار ( جفر کن ) خدعه گر و چرب دست دوز و کلک زن، دکان هایی گشودند و خلایق خالی الذهن و سرخورده و شاخ شکسته را به عنوان کارگشایی و کار راه اندازی و رهایی از بد بیاری و بدبختی به دام گاه های خود کشاندند. این جماعت جاهل رنگ کن، که سرمایه اصلی شان نیرنگ بازی و ترفند و شیادی بود. گاهی دختران بی خریدار و ترشیده و در خانه پدر و مادر مانده و زن های هوودار ،دلدادگان حسرت کشیده و بی پول و زنان طرف بی مهری شوهر قرار گرفته را بسوی خود می کشیدند ...»

و نویسنده کتاب تهران قدیم، در سخن از تفریحات زنانه تهرانیان نیز آرد :

«... در نظام اجتماعی تهران قدیم ، زنان دارای نقش چندان فعالی در هیچیک از امور نبودند و به همین جهت جای چندانی در تفریحات نداشتند ،و سهم ... بازار فالگیری و توسل به جادو و جنبل هم در بین زنان گرم بود ...»

این ماجرا ها فقط اختصاص به زنان عادی نداشت، بلکه بازار این گروه افراد و این نوع اندیشه در میان زنان حرمسرای قاجاریه هم بسیار گرم و رایج بود.

امینه اقدس ، از زنان ناصرالدین شاه آب جادو به شاه می خوراند، تا علاقه او را به خود جلب کند . زن دیگری به توصیه جادو گران، جگر خرس را به خورد شاه می داد ،که بچه دار نشود ،تا تنها فرزند او بماند و ولیعهد گردد، وزن دیگر . . .

در طول تاریخ انگشت شمارند، پادشاهانی که با ذهنی روشن ،فضای حاکم بر دربار را منطبق بر مناقع مردم پایه ریزی کرده و یا به لطف وجود وزیرانی مصلح و دانشمند ،چنان محیطی مهیا دیده باشند، و الا خصوصیات مشهور دربار شاهان،را بیشماری ناز و نعمت فساد آلوده است، و این قاعده به جغرافیای خاصی در کره خاکی تعلق ندارد، بلکه در گذشته تمامی ملت ها یی که نظام پادشاهی و یا حکومت مطلق العنان را تجربه کرده اند، بار سنگین این چنین فضای فرهنگی را به دوش کشیده اند .

را سپوتین ، دعا نویسی بود، که در دربار تزاری رومانف های روسیه نفوذ کرد،و با اعمال و رفتار فریبکارانه ،چنان در روح و روان تزار و به خصوص ملکه تسلط یافت ، که توانست آن ماجرا های ننگ آور و ارتباط شنیع بازنان دربار روسیه را به بار آورد ،تا جاییکه اعمال و رفتار وی و پشتیبانی ملکه از او ،خشم مردم را بر انگیخت و این خود یکی از انگیزه های شورش مردم  علیه دربار تزار در جریان انقلاب روسیه شد.

راسپوتین از چند بار ترور ،جان سالم به در برد. حتی یک بار دو تن از زنانی که در دربار گول حرف های پیامبر گونه او را خورده و مورد تعرض او واقع شده بودند، با خنجر به وی حمله ور شدند، ولی کاری از پیش نبردند، تا سرانجام به وسیله یکی از شاهزادگان دربار به سبب همین گونه رفتار ها به قتل رسید .

نکته مهم و تاسف بار و قابل تامل، اینکه اعمال فریب آور و مکارانه دعانویسان تنها به گذشته تعلق ندارد،امروز نیز با وجود تحولات شگرف علمی و روشن بینی و گسترش و توسعه دانش و سطح اگاهی مردم، باز هم  دعا نویسی،فالگیری و ... طرفدارانی فراوان در میان زنان و برخی مران دارد، و گو اینکه این عمل خلاف قانون بوده ،و در شمار جرایم است ، اما دعا نویسان مخاطبان خود را به شیوه های گونه گون می یابند،و چه بسیارند ،کسانی که از این شغل جیب خود را از پول مردمی ساده لوح و گرفتار و کژاندیش پر کرده اند . 

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
42 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز163
دیروز217
تا کنون2215247

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.