پنجشنبه 2 آذر 1396

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow خان مروی کیست؟باغ،خانه،گذر،مدرسه،مسجد،بازارچه وکوچه

خان مروی کیست؟باغ،خانه،گذر،مدرسه،مسجد،بازارچه وکوچه

خان مروی کیست ؟باغ ،خانه ، گذر ، مدرسه ،مسجد ،بازارچه،و کوچه مروی کجاست؟


به روز گاری که مرز های جغرافیایی ایران بسیار گسترده تر از امروز بود ،و خراسان بزرگ  هنوز بخشی از آن سرزمین وسیع باستانی به شمار می رفت، و شهر های هرات ، بخارا ، مرو ، سمر قند ، و غیره از مام وطن جدا نشده بود ،شهر مرو حاکمی از طایفه قاجار به نام محمد حسین خان داشت . 


حاج محمد حسین خان پسر بیرام علیخان و از تیره  عز الدین لو  شاخه اشاقه باش ایل قاجار بود .در اوایل سلطنت فتحعلی شاه ازبک ها به مرو حمله کردند و محمد حسین خان  که اجدادش از زمان شاه تهماسب صفوی حکومت آن حدود را داشتند ،از آنان شکست خورد و در سال 1214 هجری قمری به کابل فرار کرد، و از آنجا  به قندهار و از قندهار به سیستان و در نهایت به تهران آمد . 


در تهران فتحعلی شاه به دیدارش رفت، او را احترام گذاشت ،و عزیزش داشت . حتی بعد از کشتن   حاج ابراهیم کلانتر  صدر اعظم خویش  به خان مروی پیشنهاد صدارت داد، اما محمد  حسین خان از قبول صدر اعظمی خود داری کرد، و تا پایان عمر با عزت و احترام بسیار در دربار شاه قجر زیست .


خان مروی هرگز نتوانست  بار د یگر به حکومت مرو باز گردد. وی در طول اقامت خود در تهران  ثروت فراوانی اندوخت ،و تمول بسیار یافت.او در غربی ترین نقطه  محله عود لاجان  داخل حصار صفوی شهر تهران خانه و باغی وسیع برای خود تدارک دید. آن باغ و خانه در کوچه مقابل عمارت شمس العماره  که امروز به کوچه مروی شهرت  دارد ،قرار داشت .


محمد حسین خان از سوی فتحعلی شاه ملقب به فخر الدوله شد . خان مروی در زمان حیات خویش  ،در زمینی در شمال کوچه مروی در سال 1231 قمری مسجد و بنا بر رسم معمول آن روزگار مدرسه علوم دینی در مجاورت آن بنا کرد . او بعد ها  باغی که در جنوب آن مسجد و ضلع جنوبی کوچه  مروی داشت ،وقف مسجد و مدرسه دینی اش نمود ،و در پایان عمر تمام اموال و املاک مزروعی را که مشتمل بر چند پارچه  آبادی و نیز چندین خانه  ،دکان و غیره بود به همین منظور وقف مسجد و مدرسه کرد . 


این مدرسه و مسجد به خان مروی یا مروی شهرت یافت ، هر چند در برخی از اسناد این ابنیه   را  با اشاره به لقب  او (فخرالدوله)فخریه نیز نوشته اند .

در تهران قدیم کوچه مروی  اهمیت فروانی داشت  ،و از نقاط آباد و مشهور شهر به شمار می رفت . علاوه بر مسجد مروی  وجود مسجد حکیم نیز در این کوچه  بر اهمیت بیشتر آن افزوده بود  .

ابتدای کوچه مروی جنب حصار ارگ بازارچه کنار خندق (بازارچه شتر گلو )از دیگر عوامل شهرت و اهمیت این کوچه بود .

در دوره ناصرالدین شاه با ساخته شدن عمارت شمس العماره مقابل این کوچه و احداث خیابان ناصریه(ناصر خسرو )میدانی مقابل سردر شرقی  ارگ سلطنتی ابتدای کوچه مروی پدید آمد که به میدان شمس العماره مشهور شد .

ساخته شدن این ابنیه تازه  باز هم بیش از پیش سبب گردید تا کوچه مروی  آن محدوده در مرکز توجهات  پایتخت نشینان قرار گیرد .بخصوص اینکه بازارچه مروی توانسته بود تهرانی ها را به فضای خود جلب کند .بازار چه و گذر مروی در آن زمان از نامدار ترین باز ارهای دارالخلافه ناصری به شمار می رفت .

آب مازاد قنات ارگ نیز در این نقطه به شیوه کهن ایرانی در انتقال آب به طور شتر گلو در ضلع شرقی خیابان ناصریه  ابتدای کوچه مروی می جوشید، و از زمین بالا می آمد، و یکی از آب منگل های تهران را تشکیل می داد، و این خود باز هم به جذابیت این محله افزوده بود .

این وضعیت ادامه داشت، تا اینکه در دوران رضا شاه  در اراضی وقفی باغ مروی دبستان و دبیرستانی برای تحصیل دانش آموزان با شیوه نوین احداث شد .

محمد حسین خان در سال 1234 قمری سه روز پیش از عید نوروز درگذشت .

او با به یاد گار گذاشتن این ابنیه فرهنگی - مذهبی همت بلند خود و غنای تاثیر گذار ایرانیان در نوع  دوستی را بار د یگر به نمایش گذاشت .

مدسه خان مروی در شمار اولین دار العلم های قرن 13 هجری معارف اسلامی بود ،شامل جلو خان ،سردر، دالان، صحن وسیع ، و مسجد با شبستان ، و ایوان مقرنس کاری و آب انبار و غیره است .نا گفته نماند  نوروز خان که خود بانی سقا خانه نوروز خان و ابنیه خیریه در اول خیابان پامنار بود برادر همین محمد حسین خان است .

حفظ و نگهداری این ابنیه  که بخشی از هویت تاریخی شهر تهران به شمار می رود ،از وظائف سازمان میراث فرهنگی  و مردم فرهنگ دوست است .

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب

جستجو
حاضرین در سایت
12 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز398
دیروز574
تا کنون1970498

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.