سه شنبه 21 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow لزگی(لکزی)ها در تهران(رقص لزگی)

لزگی(لکزی)ها در تهران(رقص لزگی)

لزگی(لگزی) ها درتهران
تهرانی ها امروز «لزگی» را تنها به عنوان نوعی رقص که با موسیقی تندی شبیه به ترکی اجرامی شود، می شناسند ونه بیش از آن. این مطلب به بازشناسی لزگی ها و سابقه آنهادر تاریخ تهران می پردازد:
درکتب تاریخ و جغرافیای قدما که مربوط به سده های اولیه اسلامی ازقبیل؛نزهه القلوب،سفرنامه ابن حوقل،احسن التقاسیم،المسالک و الممالک(استخری) و...وحتی ظرایف وطرائف،که با وجود تازگی به معرفی شهر های کهن اسلامی هم پرداخته است، از لزگی ها خبری نمی بینیم.
در مسالک و ممالک ابن خردادبه، سر زمین« لکز» را این گونه معرفی کرده است:
شهرکی پشت دربند،هم مرز خزران ،به نام بنا کننده اش نامیده شد/مسالک و ممالک،ص126.
در ترجمه تقویم البلدان آمده:
لکز از دربند خزران است ،لکز به قول صاحب اللباب به فتح لام و سکون کاف و در آخرش زاءنقطه دار،بلده ای است در دربند خزران منسوب به کسانی که آن را بنا کردند یعنی قوم لکز/ترجمه تقویم البلدان،ص448.
لکزی ها در کوهستانی که میان تاتارهای شمالی و تاتار های جنوبی واقع است،زندگی می کنند.در شمال لکزی ها فیتیق ها هستند/همان،ص610 .
چنانکه از این اسناد بر می آید درقرون اولیه اسلامی از«لزگی» نه به عنوان طایفه و نه  نام محل خبری نیست وآنچه دیده می شود تنها «لکزی » است.اینک با بررسی دیگر اسناد و کتب می خواهیم ببینیم آیا لزگی ها همان لَکزی هاهستند یا نه :
در باره لزگی در لغتنامه دهخدا آمده است:
نام طایفه ای در قفقاز و شاید لکز که یاقوت نام می برد،چنانکه در مجمل التواریخ گلستانه نیز آمده است :قومی از ساکنین قفقاز که اصل ایشان از مردم داغستان است و چون اقوام دیگری به داغستان هجوم کرده و سکنی گزیدند .قسمتی از مردم آنجا ناچار از مهاجرت به شیروان و گرجستان و اراضی دیگر قفقاز شدند. مجموع نفوس آن پانصد هزار تن است به بیش از پنجاه قوم و قبیله تقسیم می شود با زبان ترکی و فارسی و عربی مقا صد خود را به یکدیگر می فهمانند و چون قسمتی از آنان موسوم به آوار هستند به عقیده نژاد شناسان، آریایی می باشند. قمه لزگی و رقص لزگی معروف است.
و باز در همین کتاب در باره لکز می خوانیم:
لکز،شهری است به پشت دربند/منتهی الارب.
نام شهری بدان سوی دربند/قاموس.
شهرکی بدان سوی دربند به دنبال خزران که به نام بانی آن نامیده شده است و گویند لکز و خزر و صقلب و بلنجر پسران یافث بن نوح بودند. اهل آن مسلمان و موحد می باشند.به زبانی واحد تکلم کنند.../معجم البلدان .
در تاریخ تهران، به دوره صفویه که می رسیم با این قوم آشنا می شویم:
در دوره سلطنت شاه سلطان حسین،مولا عبدالله لزگی که افرادش در سال پیش شورش کرده و ارمنستان و گرجستان و بعضی از شهرهای آذربایجان را غارت نموده و حاکم شماخی را که مامور دفع آن ها شده بود به قتل رسانیده بودند، به سبب مقابله واختانگ خان حاکم گرجستان با آن ها از موقعیت استفاده کرده و فرستادگانی را به تهران نزد شاه سلطان حسین فرستاد.فرستادگان لزگی پس از ورود به تهران به ملا باشی و حکیم باشی متوسل شدند .فرمانی به مضمون زیر برای والی گرجستان صادر شد:
اگر سواری پیاده شو،شمشیر کشیده در نیام کن،تعاقب می کنی لزگی ها را برگرد که ایشان بخشوده شده اند و بعد ها نباید به ایشان صدمه زد.
واختانگ خان فرستاده شاه سلطان حسین را خواسته شمشیر خود را از نیام کشید و گفت:«شمشیر را در نیام می گذارم اما نه برای خدمت شاه سلطان حسین ، و برای دفع لزگی ها بعد از این خواهم کشید.»/مرآت البلدان ،ج1،ص602 .نقل در تهران بروایت تاریخ،ص96.
خبر دیگری که در قرون اخیر از لزگی ها داریم، مربوط به دوره نادر است:
 در سال 1146قمری که نادر شاه هنوز به سلطنت نرسیده بود و عهده دار نیابت سلطنت شاه عباس سوم بود با لزگی های داغستان و سایر طوایف قفقاز برای سرکوبی آنان مشغول به نبرد بود، در این هنگام جمعی از بختیاری هایی که به خراسان کوچ داده شده بودند، از عرض راه فرار کرده و پس از رساندن خود را به کوهستان های بختیاری در آنجا شورش بر پا کردند..../رجال ایران،ج5،ص33.
لسان الملک در وقایع سال1223قمری در دوره پادشاهی فتحعلی شاه از این قبیله با نام لگزی چنین یاد کرده:
پس از آن مکشوف شد ،که شیخعلی خان قبه ای لشکری از قبایل لگزی فراهم کرده وارد قبه گشت و با روسیه آغاز مقاتلت نهاد./ناسخ التواریخ،ص177.
«...بر داشته بطرف شکی و اراضی لگزیه کوچ داد...»/همان،ص83
«...این هنگام ینرال(ژنرال)مرکیز سردار روس که به استمالت شیخعلی خان قبه ای و لگزیه داغستان و مصطفی خان شیروانی رفته بود.../همان،ص219.
در وقایع سال 1267قمری آمده:
«...واز آن سوی روز سیم جانشین از جنگ لگزیه از آمد...»/همان ،ص1143.
از این جستار چنین بر می آید:
ظاهرا لزگی تحریف شده لکزی است. همان لکزی(لگزی) ها سده های اولیه اسلامی است، که نامشان بیش و کم در کتب تاریخ و جغرافیای آن عصر آمده است،و در قرون اخیر هر چند هر دو وجه را در اسناد تاریخی می توان دید،ولی لزگی وجه غالب است،بطوریکه در تداول عامه نیز وجه اخیر مورد اقبال بوده است.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
20 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز69
دیروز217
تا کنون2215153

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.