سه شنبه 21 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow تن قتن تهران را می شناسید

تن قتن تهران را می شناسید



تن قتن تهران را مي شناسيد                 
   در مباحث تهران شناسي گاهي به اسامي و كلماتي برمي خوريم ،كه گوش و چشممان با آنها ناآشناست، ولي وقتي از اطرافيان پرس وجو مي كنيم، ازمیان چندين نفر،دست کم يك تن پيدا مي شود ،كه مختصر اطلاعي از آن داشته باشد، و چنانچه علاقه مندي بيشتري از خود نشان دهيم، كتاب و مجله اي مي توان جست كه اين آگاهي را افزايش دهيم.
   اما امروز قصد داريم، به معرفي يكي از آبادي هاي تهران قديم، كه امروز از محلات بالاي شهر به شمار مي رود، بپردازيم، كه نامش بسيار ناآشناست، به طوريكه اين بار نه تنها اطرافيان قطعا نخواهند توانست، كمكي به ما بكنند، بلكه منابع و مراجعي كه در دسترس است، نيز نمي تواند مفيد واقع شود، لغتنامه دهخدا، لغتنامه فارسي، برهان قاطع، فرهنگ دكتر مصاحب، فرهنگ لغات جمالزاده، فرهنگ عميد، فرهنگ آبادي هاي كشور، كتاب اسامي دهات كشور، فرهنگ جغرافيايي ايران، نقشه هاي تهران در دوره هاي قاجاريه، پهلوي و كتب تاريخ تهران و...
        فقط در فرهنگ اصطلاحات دوره قاجاريه كلمه«تن قطار»هست كه به ظاهر نزدیک به تن قتن است ولی هيچ ربطي به کلمه مورد بحث ندارد و يك اصطلاح نظامي قاجاري است.
 تن قتن نام مورد نظر است.نامی که امروز اثری از آن نیست.
   اراضي تن قتن در شمال شرقي تهران واقع است، جايي كه بر سر صدور مجوز ساختماني ، ميان سازمان ها و ادارات مختلف اختلاف نظر است. گو اينكه با اين وجود، ساخت و ساز در آنجا رواج دارد و چه مرتفع هم مي سازند.یعنی اگر در مناطق ديگر ساختمان های 4 يا 5 طبقه مرسوم و معمول است ، در اينجا بناي 20 طبقه هم مي توانيد ببينيد. سبب اختلاف تن قتن با دیگر مناطق تهران، ارتفاع اين محل است؛ ارتفاعي نزديك به 1750 متر و در نواحی شمالی بیش از 1800متر. سال هاست مرز ساختمان سازي را در شمال تهران در ارتفاع 1600 متر تعيين شده است، و یا 1800 متر . اگرچه هر دو عدد براي تهران متراكم،به اعتبار بسياري از احتياط ها نظير، حفظ محيط زيست،و تامین آب و برق و گازرساني، حفظ امنيت و امكانات آمد و شد و... زياد است.          
      اختلاف ميان شهرداري، شوراي شهر تهران، وزارت مسكن و شهرسازي و... بر سر همين عدد ارتفاع است. اراضي تن قتن در مجاورت سوهانك است، ولي ارتفاعش كمي پايين تر است. چون از گذشته يعني از دوره ناصرالدين شاه بخشي از اين اراضي از آب سوهانك سهم داشته، كه اين خود دليلي بر اين موضوع است. ارتفاع سوهانك 30، 40متر بيشتر از تن فتن است.زیرا آب آنجا سوار بر اراضی تن قتن می شده است.
   تن قتن، بعدها در دوره رضاشاه به ارباب گيو نماينده زرتشتيان تعلق يافت، و تا سال هاي اوليه پس از انقلاب اسلامي به صورت باير باقي بود، اما اكنون تمام اراضي آن حدود، نظير سوهانك، حديقه و... ساخته شده است.
        در دوره ناصري ميرزا فضل ا... خان در اين اراضي عمارتي ساخت، و به نام پسرش بنان الدوله، بنانيه ناميد، و از آن پس بنانيه نام اين اراضي شد. در فرهنگ جغرافياي ايران در دوره پهلوي «بنانیه» را چنين معرفي مي كنند
: ده كوچكي است كه 10 تن جمعيت دارد.
    ميرزا فضل الله، منشي امين السلطان بود، و چون امين السلطان پيش از آنكه در قيطريه باغ غيبي و عمارت آنجا (پارك قيطريه) را بسازد، در حديقه عمارتي داشت. بنابراين ميرزا فضل الله، هم در مجاورت حديقه در اراضي تن قتن عمارت خود را بنا كرد.
        ميرزا فضل الله خان نوري برادر ميرزاآقاخان نوري صدراعظم ناصرالدين شاه است. اين دو برادر در دوره محمدشاه تنبيه شدند، و به خارج از پايتخت تبعيد گشتند، ولي با آمدن ناصرالدين شاه دوباره به پايتخت بازگشتند، در این باز گشت، سفارت انگليس از ميرزا آقاخان كه تابعيت دولت انگليس را پيدا كرده بود، بسيار حمايت مي كرد، و سرانجام با همين حمايت ها بود، كه وي پس از قتل ميرزا تقي خان اميركبير صدراعظم ايران شد، و در اين زمان ميرزا فضل الله خان كه حاكم قم بود، به وزير نظام ملقب گرديد، و به وزارت آذربايجان منصوب شد. بعدها او منشي امين السلطان گردید. مرحوم مهدي بامداد در كتاب «شرح رجال ايران» تصريح مي كند، كه ميرزا فضل الله، در سال 1289 قمري در سن 80 سالگي در تهران فوت کرد. بنابراين عمارت بنانيه بايد پيش از اين سال بنا شده باشد. در هيچ يك از منابع موجود، تاريخ احداث عمارت بنانيه درج نشده است، اما با ملاحظه تاريخ درگذشت ميرزا فضل الله بايد تاريخ بنا قبل از سال 1289 قمري و پس از احداث بناي باغ امين السلطان در حديقه باشد.
تاریخ تهران با دو « فضل الله» روبروست،که از اتفاق هر دو «نوری»اند، براي جلوگيري از خلط مبحث، به معرفي بيشتر ايشان مي پردازيم:
 ميرزا فضل الله خان نوري مازندراني (1289-1209) پسر سوم ميرزا اسدالله خان نوري لشكرنويس باشي و برادر بزرگ و اعياني ميرزا آقاخان نوري صدراعظم ناصرالدين شاه (جانشين ميرزا تقي خان اميركبير) ميرزا فضل الله چنانكه پيشتر گفته آمد، ملقب به وزير نظام شد. او در دوره صدارت امين السلطان در خزانه و وزارت دارايي همه كاره بود، و زماني هم توليت آستان قدس رضوي را داشت. وي به سبب مشاغلي كه به دست آورده بود، ثروت فراواني كسب كرد، و در دوران حيات خويش در تربيت پسرش ميرزا كريم خان بنان الدوله بسيار كوشيد، اما دست طبيعت و روزگار هميشه محاسبات بشر خطاكار را بر هم مي زند. بنان الدوله پس از مرگ پدر همه ثروت بادآورده و گردآورده او را،در چشم بر هم زدني به باد داد، به طوريكه بنان الدوله در دوران مشروطيت آهي در بساط نداشت، و به همين خاطر مدتي هم در سفارت روس در زرگنده متحصن شد، ولي سريع تر از بسياري- چون فهميد، كه روس ها هرگز به قول خويش عمل نخواهند كرد- دست از پا درازتر از سفارت روس خارج و متوسل به دولت ایران شد.
        بنان الدوله در آن دوران سخت، به بنانيه هم كه پدرش با چه اميد و آرزويي از روي نقشه كاخ شاه در سلطنت آباد ساخته بود، رحم نكرد، و ابتدا درختان را قطع كرد، بعد آب قنات اش را جداگانه فروخت و سرانجام مالكيت آن را هم از دست داد. 
فضل الله دیگر،حاج شیخ فضل الله کجوری معروف به نوری متولد1259قمری است،که از نامداران دوره مشروطیت بوده،و چنانکه روشن است،وی پنجاه سال از فضل الله خان صاحب بنانیه کوچکتر است.
   
    

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
21 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز69
دیروز217
تا کنون2215153

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.