سه شنبه 21 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow تاریخچه فوتبال تهران

تاریخچه فوتبال تهران


گام های نخست فوتبال در تهران

امروزه فوتبال از صرف ورزش خالص خارج شده، و به صورت صنعت در آمده است، و بدین ترتیب نه تنها ورزشکاران که صنوف مختلفی بدان مربوط و  وابسته است، و این خود جاذبه ها و دافعه هایی را در زمین سبز، گرد هم آورده است . در فوتبال ، سیاست و اقتصاد و بسیاری از عوامل حساس دیگر دخالت دارد. این در حالی است ،که در گذشته این رشته ورزشی ، چون دیگر ورزش ها فقط به قصد سرگرمی و بازی و تأمین سلامت مردم پدید آمده بود.
ابداع ورزش فوتبال رابیشتربه انگلستان نسبت داده اند،گو اینکه چین و دیگرکشور ها  نیز چنین ادعایی را ابراز نموده اند.
 در کتاب «سرداران پابه توپ» آمده :
سرتوماس الیوت (Sir Thomas Elyot)در سال 1531 میلادی در سخن از این رشته ورزشی می نویسد:
 « فوتبال حرکتی جز خشونت وحشتناک و زشت نیست. »
در اسکس انگلستان به سال 1562 میلادی ، دادگاه محلی خانم آگنس گرن (Agnes Gerne) را به جرم اینکه در زمین خویش اجازه بازی فوتبال به دو تیم از جوانان محلی داده بود ، محکوم کرد.
 « فوتبال » کلمه ایست انگلیسی ، «فوت» foot به معنای پا و «بال» ball به معنای توپ وترکیب آن دو، نام ورزشی است، که بیست و دو نفر در دو گروه مطابق قوانین آن در زمین چمن یا . . . توپی را به گردش در می آورند . اولین بار درسال 1836 میلادی در انگلستان برای آن قوانینی وضع گردید.
فوتبال در تهران ، در اواخر قرن سیزدهم خورشیدی، توسط انگلیسی ها رایج شد . به سال 1865 میلادی کارکنان سفارت انگلیس در تهران و دیگر انگلیسی های ساکن تهران در میدان مشق آن روز (= باغ ملی جایی که امروز بنا های شهربانی ، وزارت امورخارجه ، موزه ایران باستان و . . . قرار دارد) به بازی فوتبال  پردازختند . بدین ترتیب « میدان مشق » را باید اولین زمین فوتبال تاریخ تهران به شمار آورد . در سال های بعد یعنی پس از مرگ مظفرالدین شاه ، انگلیسی ها محل بازی خود را تغییر دادند، و آن را به مجاورت حصار ناصری در شمال ضلع سفارت انگلیس در خیابان فردوس انتقال دادند، اما هنوز این بازی ها و آن زمین ها برای  مردم تهران رسمیت نداشت، تا اینکه سرانجام در واپسین سال های قرن سیزدهم خورشیدی ، وقتی که احمد شاه داشت، آخرین سال های سلطنت خود و سلسله قاجاریه را سپری می کرد، و سردار سپه پایه های حکومت پهلوی را استوار می ساخت ، در جنوب اراضی بهجت آباد و خارج از حصار ناصری ( ضلع شمالی حصار ناصری ، خیابان شاه رضا = انقلاب ) حوالی دبیرستان البرز( دانشگاه امیرکبیر ) به وسیله کمپانی «لنج» lenge اولین زمین فوتبال شهر تهران ساخته شد. این زمین با دروازه های قانونی اش ،کاملا ً با زمین امروزی فوتبال مطابقت داشت.
مرحوم جعفر شهری،در سخن از فوتبال، از اولین توپ های این ورزش ، چنین یاد می کند :
«... که بچه ها آن را از مثانه گاو و حتی پارچه ( رشته های پارچه های کهنه را فشرده درهم می پیچیدند ) درست می کردند، و به بازی می پرداختند . البته تصور آن توپ ها در آن زمین های ناصاف خاکی در مقایسه با فوتبال امروز که عالی ترین امکانات و مبالغ هنگفت و شهرت های افسانه ای را در اختیار دارد ، بسیار سخت می نماید.»
در مورد تشکیل نخستین تیم فوتبال در تهران ، باید اظهار داشت ، که تهرانیان دفعتاً با فوتبال آشنا نشدند ، بلکه از سال ها پیش به پا به پای بازی انگلیسی ها ، آنان نیز این ورزش را مشاهده می کردند، و به بازی می پرداختند . نمی توان دقیقاً به تاریخ خاصی اشاره کرد ، اما سال کودتای سید ضیاء و سردار سپه یعنی 1299 خورشیدی ، را کم و بیش باید سال تشکیل اولین تیم فوتبال در تاریخ تهران ثبت کرد.
 این وضع ادامه یافت، تا اینکه سرانجام در سال 1302 خورشیدی ، زمانی که هنوز احمد شاه قاجار بر تخت سلطنت تکیه داشت، نخستین تشکیلات فوتبال تهران با نام « کلوپ ایران » پدید آمد. 
بازیکنان رسماً جذب این رشته ورزشی شدند، و مسابقاتی را به ترتیب دادند . در این دوران زمین میدان مشق را نیز با نصب دروازه، سر و سامانی بخشیدند، و مسابقات هفت لشکر را آنجا برگزار می کردند.
از بازیکنان فوتبال آن روز تهران می توان اسامی پایین را بر شمرد،که پایه گذاران اصلی کلوب ایران بشمار می روند:
رضا ربیع زاده ،  هامبارسون ، اشرفی ، حسین خان سردار ، صدری سلطان ، عزیزالله ، افخمی ، کریم زندی ، مصطفی معتمدی ، محمد علی شکوه ، دکتر امیر اصلانی ، عبدالعلی خواجه نوری ، عبدالله خلعتبری ، احمد علی سر دار.
در آن زمان مسابقاتی در میدان مشق ، تحت عنوان « هفت لشکر » برگزار گردید، و چند تیم برای نخستین بار با هم مسابقه دادند . در این مسابقه ها تیم انگلیسی ها هم شرکت کرد. انگلیسی های مقیم تهران که خود ، در واقع الگو و مشوق فوتبال در این شهر بودند ، اینک در بوته آزمایش قرار گرفتند،و به سنجش میزان مهارت و تجربه خود پرداختند .
در این مسابقات تیم کلوب تهران ، متشکل از بازی کنان یاد شده،  بر تیم های دیگر فایق آمد، و نوبت به تیم خارجی انگلیسی های مقیم تهران رسید . هر چند که تیم انگلستان با پشتوانه چندین ساله پیروز از میدان به در آمد، ولی این بازی در تسریع و رواج فوتبال تهرانی ها بسیار مؤثر واقع شد. از آن پس تیم های متعددی در پایتخت پا گرفت ،که تیم « اسپرت ارامنه »از آن میان،  بعد از تیم کلوب ایران ، زبان زد شد.  بازی کنان معروف ارامنه ژرژ و آرشاک از جمله ستارگان فوتبال محسوب می شدند . تیم دیگری که بدان روزگار شهرت یافت ، « توفان » نام داشت ، در این تیم آقایان :
-    سیف الله آهنی
-    رضا قلی کلانتر
-    علی کنی
-    حسن کریمی
-    حسن ماسیست بازی می کردند .
رفته رفته بر تعداد تیم ها افزوده شد، و دو باشگاه ورزشی به نام های ؛ باشگاه اجتماعیون و باشگاه شعاع هم بر این شمار، اضافه گردید .هرچند کلوب های کوچکی هم شروع به کار کردند،  ولی شاخص نبودند.
در آن زمان سه تیم سرشناس در تهران با هم رقابت می کردند ؛ تیم کلوب تهران ( باشگاه ایران ) ، تیم توفان و تیم اسپرت ارامنه .
تیم تهران قهرمان
در سال 1303 تیم « کلوب تهران » با تیم های موجود به رقابت پرداخت، و مسابقه ای بین اسپرت ارامنه ، توفان و تیم مذکور برگزار شد . افراد تیم تهران عبارت بودند از :
-    عزیز الله افخمی          - کریم زندی
-    ناصر انشاء               - حسین علی خان سردار
-    احمد علی خان سردار    - ارسلان خلعت بری
-    خواجه نوری              - محمد علی شکوه  
-    عبد الله خلعت بری        - مصطفی معتمدی     
-    علوی مقدم                - امیر اصلانی
   -   مهنا
این تیم مقابل تیم های رقیب به پیروزی دست یافت، و در سال 1304 تیم انگلیسی های مقیم تهران را 2-1 شکست داد .این شکست موجب شعف تهرانی ها و شگفتی انگلیسی ها بود، شگفت آنکه کسانی که فوتبال را به ایران آورده بودند ، از شاگردان خود شکست خوردند .
در سال 1304 خورشیدی ، در شهر باد کوبه مسابقه ای بین تیم های تهران و باد کوبه  شوروی انجام شد، و تیم شوروی پیروز شد .
 در آن سال ها در تهران چند باشگاه با تیم های فوتبال تشکیل گردید، و در سال 1307 خورشیدی ، تیمی متشکل از بازیکنان چون ؛ حسن فتاح ، ابراهیم میرزا معزی ، عزیز سرتیپ و شیروانی  طی مسابقاتی بر تمام تیم های فوتبال تهران برتری یافت ، ولی این تیم قهرمان دوامی نیافت، و بزودی منحل شد، و باریکنانش جذب دیگر تیم های تهران شدند.
  در سال 1308 خورشیدی ، زمینی توسط دولت خریداری و چمن گردید، و به فوتبال اختصاص یافت . در این سال هم دو مسابقه بین شوروی و ایران انجام  شد ، که در هر دو مسابقه ایران شکست خورد، و به روحیه مردم لطمه روحی وارد کرد.  در سال های میانی سلطنت رضا شاه تیم های شعاع ، ایران ، رویین تن ، توفان ، کوهستان و . . . در تهران تشکیل شد .
 در سال 1316 خورشیدی ، میان باشگاه های تهران مسابقاتی انجام پذیرفت، و تیم کوهستان ، به سرپرستی حسین صدقیان قهرمان گردید .
دکتر عباس اکرامی پایه گذار فوتبال کلاسیک ایران، تیم شاهین را پدید آورد . که بعد ها چندین دهه بر فراز فوتبال ایران هنر نمایی کرد، و بهترین بازیکنانی را که دیروز و امروز در جامعه مربیگری به کشور خدمت کرده اند ، پرورش داد .                                     در سال 1313 خورشیدی ، بزرگترین ورزشگاه تهران و ایران  در اراضی باغی در شمال دروازه دولت و شمال آن روز تهران احداث گردید . نام آنرا « امجدیه » نهادند. در سال 1317 خورشیدی ، این ورزشگاه کامل شد، و در سال 1318 خورشیدی ، مسابقات قهرمانی کشور را برای نخستین بار در چند رشته در امجدیه انجام دادند .
 زمین هایی که در اوایل رواج فوتبال در تهران به این ورزش اختصاص داشت ، عبارت بودند از :
 زمین خیام حوالی چهار راه  آب سردار ، زمین دولت  بالاتر از دروازه دولت ، زمین سلطانی حوالی منیریه ، زمین لنج حوالی دبیرستان البرز در چهار راه کالج ( لنج یک شرکت خارجی بود.) و. . .
پس از رضا شاه و در آغاز سلطنت محمد رضا  پهلوی که مصادف شد ، با سال های جنگ جهانی دوم ، همه چیز تحت شعاع جنگ قرار گرفت. فوتبال هم چون دیگر جنبه های اقتصادی و اجتماعی در این سال ها رشدی نکرد . تا اینکه بعد از خاتمه جنگ ، المپیک لندن پیش آمد، و فوتبال ایران روز سی ام دی ماه سال 1326 خورشیدی ، مطابق با بیستم ژانویه 1948 میلادی ،  با ثبت نام خود در فیفا (FIFA) فعالیت رسمی خود را آغاز کرد .
در سال 1330 خورشیدی ، برابر 1951 میلادی ، فدراسیون بازی های آسیایی که ایران هم در آن عضویت داشت، تشکل شد .  ایران از 1964 میلادی ، تا پیروزی انقلاب اسلامی سه دوره قهرمان آسیا شد . . .

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
22 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز69
دیروز217
تا کنون2215153

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.