جمعه 9 آبان 1399

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow کاروانسرای خانات

کاروانسرای خانات

کاروانسرای خانات
در مطلب«نخستین کاروانسرای تهران» به تناسب ظرفیت نوشتار مقدمه وار به لغت کاروانسرای و انواع و کارکرد آن پرداختیم،و در آن شرح دادیم چگونه تهران خرد سده های هشتم و نهم با ورود به قرن دهم و بر آمدن صفویان در پهنه ایران زمین، توسعه در خور توجهی یافت  و نخستین کاروانسرای که از مهمترین عناصر شهر سازی آن روزگار بود،به چه وجهی بنا گردید.
تهران، پیش از بر آمدن شاه عباس و ایجاد کاروانسراهای عباسی دارای کاروانسراهایی بود،که در سیر تاریخی این شهر دسته ای از آنها مرمت و یا نوسازی و هم بر شمارشان افزوده گردید،که آثار آنها تا اواخر عصر قجر و اوایل دوران پهلوی هم باقی بود.
در دوره قاجاریه تهران با رشد و توسعه افزونتری نسبت به قبل،مواجه شد،و این شهر باز هم شاهد تولد نسل جدیدی از کاروانسرای ها گردید،که در جای خود بدانها خواهیم پرداخت.
کاروانسرای حاج عبدالمحمود بانکی،کاروانسرای ذغالی،کاروانسرای امیر و ...تعدادی از کاروانسراهای تهران قدیم اند.
و اما کاروانسرای خانات...
پیش از آنکه به تفصیل و بازشناسی این محل بپردازیم باید از عمل نیک صاحبان خوش فکر و عاقبت اندیش آن یاد کنیم که با  عمل نیکویشان در پابرجا نگاهداشتن این کاروانسرای نامی نیک و ماندگار در تاریخ تهران برای خود یادگار گذاشتند. خدایشان خیر دهاد.
این کاروانسرای در جوار مهمترین جاده برون شهری تهران یعنی «جاده حضرت عبدالعظیم» بنا گردید.در آن روزگار این محل بیرون تهران قرار داشت،و در جنوب شرقی دروازه پر رفت و آمد حضرت عبدالعظیم بود.تا اواسط سلطنت ناصرالدین شاه تهران هنوز در حصار صفوی که در سال 961قمری بنا گردیده بود، محصور بود(خیابان امیر کبیر و خیابان ری و خیابان مولوی و خیابان وحدت اسلامی اضلاع حصار تهران را در جهات اربعه تشکیل می دادند.)و در این زمان حصار قدیمی تهران خراب و حصار جدیدی ناصری گرداگرد آن ساخته شد و بدین ترتیب ضلع جنوبی حصار از خیابان مولوی به خیابان شوش تغییرکرد و با توسعه شهر کاروانسرای خانات داخل تهران افتاد.
اراضی جنوب شرقی دروازه حضرت عبدالعظیم قدیم (چهار راه مولوی) ضلع شرقی خیابان صاحب جمع تا دروازه جدید حضرت عبدالعظیم(میدان شوش) در سال های پایانی دوره ناصری تا اواخر قاجار به امین  السلطان تعلق داشت.امین السلطان در سه دوره پادشاهی ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و محمد علی شاه صدارت اعظم این شاهان را به عهده داشت تا اینکه در سال های مشروطه جلوی ورودی مجلس شورای ملی بر اثر شلیک تیر اسلحه کمری« عباس آقا» از پای در آمد.
علی اصغرخان پسر آقا ابراهیم امین السلطان دارای القاب فراوانی بود از جمله اتابک اعظم، امین السلطان ،صاحب جمع،امین الملک و...
میدان تره بار امین السلطان در سال های اخیر توسط شهرداری به فضای سبز تبدیل شد و میدان کوچکتری که در شمال آن واقع بود و به صاحبجمع و امین السلطان شهرت داشت و به فروش حبوبات اختصاص داشت ،هنوز پابرجاست.در این اراضی کاروانسرای خانات قرار دارد.

مالکان این کاروانسرای در ابتدای دهه هشتاد موافقت کردند که این اثر با ارزش معماری تهران قدیم از گزند تخریب و نوسازی و تغییر کاربری مصون ماند و با مرمت و بازسازی همان هیئت و معماری گذشته حفظ گردد.به دیگر سخن آنان اجازه ندادند تا این بنا هم  چون دیگر آثار این شهر بی در و دروازه از میان برود و به «پاساژ» و ... تبدیل گردد.بنابراین با نظارت سازمان میراث فرهنگی کار مرمت و بازسازی آن آغاز و پس از سال ها زحمت و صرف هزینه بنایی ارزشمند پایدار بماند.
 اداره کل روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری،در اینباب اعلام کرد:
 مرمت کاروانسرای تاریخی خانات که از سال ۸۲(اواخر81) آغاز شده بود، پس از ۶ سال به پایان رسید. معاون گردشگری سازمان استان تهران گفت: این کاروانسرا یکی از مراکز فروش صنایع دستی و از محورهای تاریخی فرهنگی استان تهران بوده و از آنجا که در مسیر راه ابریشم قرار گرفته است، تأثیر بسزایی در جذب گردشگر دارد. وی همچنین از تعبیه یک سفره خانه سنتی در این کاروانسرا خبر داد که پس از تجهیز افتتاح خواهد شد. ...
سابقه اين كاروان‌سرا با مساحت 10000 متر مربع و 54 حجره كوچك به زمان قاجار باز مي‌گردد. درب ورودي كاروان‌سرا با ارتفاع پنج متر از چوب روسي ساخته شده و 40 گل ميخ آن نظر هر بيننده‌اي را به خود جلب مي‌كند. اين كاروان‌سرا اكنون به نام بنگاه خانات شناخته و از آن به عنوان انبار استفاده مي‌شود. معماري آن به شيوه آجر كاري است و داراي دو بخش حياط و راهروي ورودي است‌
اين كاروانسرا كه از سوي مالكان شخصي آن طي شش سال با همكاري هنرمندان و معماران برجسته ايراني مرمت و بهسازي شده است ،مي‌تواند براي بسياري از گردشگران خارجي ،مكاني براي بازديد به منظور آشنايي با بناهاي تاريخي ايران باشد
احدی ازمالکان بنا همچنين درباره اجراي اصولي و علمي عمليات مرمت و بازسازي اين كاروانسرا، به ميراث خبر گفت:
 «مراحل بازسازي اين بنا طبق برنامه‌هاي تعيين شده اصولي ميراث فرهنگي انجام شده و به زودي تمام ستون‌هاي اين بنا بتون‌ريزي و طبق استانداردهاي جهاني ضد زلزله مي‌شود.»
كارشناس ميراث فرهنگي و گردشگري نيز با تاكيد بر اهميت اين بناي تاريخي به ميراث خبر گفت:
 «كاروانسراي خانات به عنوان بزرگ‌ترين كاروانسراي درون شهري در تهران اهميت ويژه‌اي دارد كه مقرر شده پس از مرمت و احياي اين كاروانسرا، كاربري ديرين خود را بازيافته و بار ديگر به عنوان يك بناي تجاري مورد استفاده قرار گيرد.»


كاروانسراي خانات از جمله بناهايي است كه با ثبت در فهرست آثار ملي، مورد حمايت قوانين و ضوابط ميراث فرهنگي قرار گرفت و از ويراني نجات يافت

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
13 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز251
دیروز638
تا کنون2346480

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.