جمعه 23 آذر 1397

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow امیر کبیر و سیورسات

امیر کبیر و سیورسات

امیر کبیر و سیورسات
سیورسات گرچه هنوز در شکل «سور و سات» در تداول عام کم و بیش باقی مانده است،اما از واژه  های ترکی متروک به شمار می رود که دیگر محل بقایش نیست.امروزه «سور و سات» متداول معنای «بساط عیش و نوش» را می دهد که وقتی قرار است جمعی از هم اندیشان برای خوش گذرانی گرد هم آیند،فراهم آرند.
سیورسات غله و خوارباری است که لشکریان به زور از دهقانان و مردم سر راه خود می ستاندند .در گذشته علاوه بر بهره مالکانه منظم، مالک یک سلسله مالیات ها و عوارض و سیورسات به دهقانان تحمیل می کرد.قرن ها بود که این رسم در ایران وجود داشت. در برگ برگ تاریخ این سرزمین تعدی به دهقانان و کشاورزان  با نام سیورسات دیده می شود.حتی در جریان دو جنگ جهانی خسارات بسیاری از این بابت سربازان انگلیسی و روسی و امریکایی به مردم مظلوم ایران وارد کردند.
مرحوم معین معنای این لغت چنین آورده:
{سُ} ترکی (اِ.) 1 - زاد و توشه . 2 - خواربار و علوفه که از روستاهای سر راه برای عبور لشکر یا موکب خان گرد می آوردند/فرهنگ معین.
و در لغتنامه هم آمده:
سورسات/ناظم الاطباء
مجموع غله و خوراک لشکریان و سپاهیان و علوفه اسب ها و دیگر حیوانات.آذوقه لشکریان و سپاهیان یا پادشاهی یا امیری.(یادداشت به خط مؤلف)/لغتنامه دهخدا.
امیر کبیردر جریان اصلاحات وسیع و دامنه داری که در دوران کوتاه صدارتش اقداماتی بسیار برای این ملت انجام داد که ایجاد امنیت داخلی یکی از اقدامات بی شمار او ست.
وجهه  اخلاق و كردار مدنی امیر را در این ارتباط باید در سخن واتسون انگلیسی جست:
«...میرزا تقی خان بر آن شد که نیکبختی مادی مردم را فراهم کند،و تمایلات نکوهیده آنان را مهار گرداند. این وزیر هدفی از آن هم عالی تر داشت هر آینه تدابیرش استمرار می یافت در اخلاق و کردار ایرانیان تغییری اساسی و ریشه دار تحقق می پذیرفت»/تاریخ ایران ،واتسون،ص371.
امیر خوب می دانست پیکار با فساد عمومی پایه و اساس نظم و عدالت اجتماعی را تشکیل می دهد و این خود سرچشمه نیکبختی مردم و گام اساسی پیشرفت کشور به شمار می آید اما چیزی که مانع رسیدن کشور به این هدف بود مبارزه و مقابله قلدران ظالم و توانمندان ستمگر در جامعه عقب مانده و ناتوان ایران بود آنان پیش روی امیر می ایستادند و به سختی مقاومت می کردند و از راه خویش پای پس نمی نهادند و در کشیدن شیره جان این مردم ناتوان جبارانه اصرار می ورزیدند.این جنگ سخت را همت مردانه، پاکدامنی و درستی امیر به کارزاری مهیب تبدیل کرده بود که او با ایجاد قانون سختگیرانه و تداوم سیاست اجرایی پیروز این میدان بود.گو این که در نهایت همین ناشایستگان ظالم او را از پای در آوردند.چنان که واتسون گوید:
«...پولی که امیر نظام حاضر نبود بگیرد در راه بر انداختن او خرج گردید..»/تاریخ ایران ،واتسون،ص375.
همان معنایی که دکتر پولاک نیز بدان اشاره کرده:
«....پول هایی که می خواستند به او به رشوه دهند و نمی گرفت صرف کشتن او شد.»/سفرنامه پولاک،ص273
هر چند راه امیر در آن مقطع زمانی به ظاهر به شکست و مرگ او منتهی گشت اما با کمال اطمینان و به ضرس قاطع باید گفت که در پیشگاه  تاریخی ملت ایران امیر پیروز آن میدان بود.از این روست که امروز نام این فرزند صالح در برگ برگ تاریخ این مرز و بوم چون الماس می درخشد و این درخشش جاویدان خواهد ماند.
امیر در فرمانی ابطال رسم ظالمانه سیورسات را که در ایران دامنه ای وسیع و حتی مشروع یافته بود ، اعلام کرد واجرای آن را با حساسیت بسیار تعقیب  نمود.
فریدون آدمیت در این باب آرد:
«... امیركبیر به مبارزه با نادرستی و رشوه¬خواری پرداخت. رشوه¬خواری به مفهوم كلی شامل پیشكش(وزیران و بزرگان می‌دادند و می‌گرفتند)، مداخل(دیوانیان می‌گرفتند) و سیورسات(لشكریان می‌گرفتند) می‌شد؛ كه امیركبیر همه را ممنوع اعلام كرد. هرزگی و قمه‌كشی و لوطی¬بازی هم در شهرها رواج داشت كه امیركبیر همه¬ آن ها را از بین برد. مسؤلیت امنیت شهرها به عهده قراولخانه سپرده شد. همچنین القاب دیوانی را حذف كرد.»/امیرکبیر و ایران ، ص 310.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده

جستجو
حاضرین در سایت
5 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز332
دیروز431
تا کنون2131147

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.