جمعه 23 آذر 1397

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow اولین پیانو در تهران

اولین پیانو در تهران

اولین پیانو در تهران
به طور کلی در قیاس با پیشینه دیرهنگام برخی از ساز های کهنسال، پیانو در شمار سازهای بسیار قدیمی قرار نمی گیرد،بلکه در حدود سیصد سال است که این ساز در جهان به جمع سازهای  موسیقی افزوده شده و به جمعیت دوستداران موسیقی  معرفی گردیده است. نخستین پیانو را«بارتولومئو کریستوفر» (Bartolommeo Cristofor) ایتالیایی سیصد سال پیش ساخت .صد سال طول کشید تا یکی از آن ساز های نوظهور به دربار پادشاه ایران فتحعلی شاه رسید .
ظاهرا ساز اروپايي پيانو از تکامل سازهای هارپ(چنگ) و سنتور ايراني حاصل شده است.درسایت یکی از سازنده های پیانو بنام Baldwin  در تفصیل سیر تکاملی پیانو با نمایش عکس سازی که بی شباهت به سنتورایرانی نیست، و آن را Dulcimer (سنتور) از اجداد پیانومعرفی می کند می افزاید که کمی پس از تولد حضرت عیسی مسیح (ع) در ایران بوجود آمده است.
در اوایل سده نوزده میلادی ناپلئون در اروپا به قدرت رسید.وی در رقابت با همسایه قدرش انگلیس به قصد نزدیک شدن به هندوستان ثروتمند با فتحعلی شاه طرح دوستی ریخت. معاهده فین کن اشتاین حاصل آن طرح بود گو این که با تغییر سیاست او آن قرارداد بی اثر شد اما روزهایی که ناپلئون در این خیال سپری می کرد برای جلب نظر شاه ایران دست به کارهایی  زد. از آن جمله  هدایایی برای دربار ایران فرستاد که پیانویی هم در آن میان به چشم می خورد. در سال 1806 میلادی/ ۱۱۸۵خورشیدی ، نخستین پیانوای که هدیه‌ ناپلئون بناپارت به فتحعلی شاه قاجار بود به ایران رسید.
این ساز دهه های متمادی در دربار ایران به مثابه شئی ای بی مصرف تنها برای زیبایی در گوشه ای جای گرفت زیرا کسی از آن خبر و در نواختنش مهارت نداشت. این پیانو مدت ها در منزل عضدالدوله، پدر عین الدوله (صدر اعظم )باقی بود.
مشير همايون شهردار، استاد پيانو در اینباب مي نويسد:
«... اين پيانو را در سال 1314 قمری شخصاً به اتفاق پدرم در منزل مرحوم  عضدالدوله پدر عين الدوله ديدم که روي آن به زبان فرانسه عبارتي نوشته شده بود حاکي از آن که پيانوي مذکور را  ناپلئون  به  فتحعلي شاه  اهدا نموده است..»
 این وضع ادامه داشت تا این که در دوره ناصری  با ارتباط بیشتر ایرانیان با اروپا و افزایش جمعیت فرنگی در ایران و سفر ناصرالدین شاه به اروپا،  ایرانیان با کاربرد این ساز آشنا شدند و جمعی تمایل به استفاده از آن پیدا کردند.
ناصرالدین شاه در بازگشت از اروپا خود  پیانویی به تهران آورد . در این دوره کشور های اروپایی یکی پس از دیگری بعد از روس و انگلیس مبادرت به افتتاح سفارت خانه در پایتخت ایران نمودند. این هجوم ناگهانی اروپاییان به تهران خود سبب سرعت بخشیدن به آشنایی ایرانیان با پیانو و افزایش رغبت دوستداران موسیقی ایرانی به استفاده از این ساز شدند و هیچ بعید نیست که این اروپاییان نیز پیانویی برای نواختن با خود به ایران آورده باشند. کنجکاوی های درباریان در این عصر آن قدر زیاد شد که حتی برخى از همسران شاه نیز به ادای آشنایی و نواختن با پیانو مبادرت به گرفتن عکس با این ساز کردند.
باز هم در همین دوره است که با استخدام لومر و دیگر اساتید موسیقی غربی  این رغبت و تمایل شکل معقول تر و منظم تری به خود گرفت .لومر یک افسر نظامی و معلم موسیقی فرانسوی بود که به دعوت ناصرالدین شاه برای تدریس در دارالفنون به تهران آمد. لومر با همکاری سالار معزز که معلم سلفژ بود و در گروه موسیقی نظامی تدریس می کرد شروع به تدریس رسمی پیانو در ایران کردند. در همین سال ها بود که پای اتودهای پیانو و همچنین اتودهای سایر سازها مثل ویلن، فلوت و ... به جمع موسیقیدانان و نوازندگان ایرانی باز شد. افزون بر آنها موسيو آلفرد ژن باتيست لومر، آهنگساز نظام دربار كه نخستين سرود ملى ايران را نيز او براى استقبال از موكب همايونى در پاريس ساخت، در ايام اقامت در ايران قطعات زيادى براى پيانو نوشت كه يا برگرفته از موسيقى كلاسيك و محلى ايران، يا تنظيم هاى خودش بودند.در باب آشنایی با لومر به مطلبی که جداگانه از وی نوشته ام مراجعه شود .
به هر روی مانند بسیاری از پدیده های جدید فرنگی که در این دوره وارد زندگی ایرانیان شد  پیانو هم در جمع ساز های مورد استفاده نوازندگان ایرانی قرار گرفت.در همین عصراست ،محمد صادق خان (سرورالملک)، نوازندۀ سنتور، توانست با تغییر کوک این ساز، برای اولین بار نغمه‌های ایرانی را با پیانو بنوازد.  و از آن پس نوازندگانی چون مفخم‌الممالک، غلامرضا مین‌باشیان ملقب به «سالار معزز»، مشیر همایون شهردار، جواد معروفی و مرتضی‌خان محجوبی و نسل های بعدی مانند انوشیروان روحانی و ... در این راه کوشیدند.
در میان این نوازندگان مهارت پر آوازه  مرتضی‌خان محجوبی در دوره معاصر در نواختن  پیانو بسیار غریب بود به طوری که وی توانست در سن ده ‌سالگی با نواختن پیانو، «عارف قزوینی» را که در آن عصر از شهرت فراوان و اعتباری وافر برخوردار بود  همراهی کند و در سن دوازده ‌سالگی جایگاهی در خور تامل بین هنرمندان برجستۀ موسیقی ایرانی بیابد.
بعد ها با تاسیس هنرستان عالي موسيقي (تا سيس 1302) به مدیريت کلنل وزيری سیر تکامل مهارت نوازندگان ایرانی و علم آموزی موسیقیدانان این دیار شدت گرفت .





 




منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده

جستجو
حاضرین در سایت
27 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز332
دیروز431
تا کنون2131147

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.