سه شنبه 26 دي 1396

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow عین الدوله

عین الدوله

عین الدوله
شاهزاده (سلطان) عبدالمجيد ميرزا ملقب به عين‌الدوله فرزند سلطان احمد ميرزا عضدالدوله و نوه فتحعليشاه، در 1224(۱۲۲۵ ) ش در تهران چشم به جهان گشود،و در آبان‌ ماه۱۳۰۶خورشیدی در 84 سالگی در شهر تهران درگذشت.
عضدالدوله تعلیم فرزند را  از پنج سالگی به معلم سرخانه سپرد و بعد برای ادامه تحصيل وی را به دارالفنون فرستاد.
عبدالمجيد که کودکی گردنكش و قلدر مآب بود در خلال دروس معمول آن زمان زبان فرانسه را نيز آموخت . وی. در بيست‌سالگی با خاتمه  تحصيل  در تبريز كار اصطبل خاصه وليعهد به او واگذار شد .
در همان عصرعبدالمجيد ميرزا با مهدعليا دختر چهارده ساله وليعهد ازدواج کرد که این خود موجب نزدیکی به ولیعهد و تقویت جایگاه او گردید.وی در سال 1310 با دریافت درجه امير تومانی ملقب به عين‌الدوله شد.
ميرزا ابراهيم شيبانی (صديق الممالك) در كتاب منتخب‌التواريخ در وقايع سال 1311 درباره عين‌الدوله چنين مي‌نويسد:
«شاهزاده عبدالمجيد ميرزا عين‌الدوله حاكم اردبيل و مشكين و قراچه‌داغ و تفنگدارباشی و اميرآخور اصطبل حضرت والا وليعهد و بيگلربيگی تبريز كه مراتب كفايت و لياقت معزی‌اليه به توسط حضرت ولايت‌عهد معروض افتاد به پاداش حسن خدمات هر يك ، يك زوج سردوشي الماس از درجه چهارم مفتخر گرديد.»
وقتی شهر تبريز دچار آشوب بود به فرمان مظفرالدین میرزا مأمور امنيت تبريز گردید.او با قاطعيت كامل آرامش را به شهر تبريز برگردانيد.پس از آن  در اوايل 1313 پيشكاری و وزارت آذربايجان بدو سپرده شد.
با قتل ناصرالدين شاه، ترتیب تاجگذاری موقت مظفرالدين شاه را در تبريز فراهم كرد و همراه وی عازم تهران شد.در تهران بعد از مدیریت این مراسم در حالی که امید به  واگذاری صدارت از سوی شاه به خود بود بر خلاف انتظارش شاه صدارت را به امین السلطان سیاس سپرد.از این روی بعد از مدتی با دلخوری از شاه اجازه مسافرت به عتبات خواست و به نجف و كربلا رفت.
زمانی گذشت تااین که  پس از بازگشت از کربلا در اوايل 1317 قمری حكمران خوزستان و بختياری و لرستان و بروجرد و نهاوند گرديد.عين الدوله مدتی هم حاکم تهران شد و آن زمان علاوه بر حكومت تهران، اداره خالصه حضرت عبدالعظيم عليه السلام و خوار و ايلات و تجريش و اداره نظميه و انبار مباركه را نیز به عهده داشت.
مظفرالدین شاه پس از بازگشت از فرنگ بر اثر پاره ای اتفاقات و حوادث  مجبور به عزل امین السلطان و نصب عین الدوله به جای وی گردید.در این سال ها که مصادف با مبارزات آزادی خواهان علیه استبداد بود وجود عین الدوله مستبد در جایگاه صدارت مانعی بزرگ و سدی برای مشروطه خواهان به شمار می رفت
مظفرالدين شاه پس از بازگشت از آخرین سفر اروپایی اش (1323 ق) زیر فشار معترضان عين‌الدوله را که در سفر همراهش بود از مسند صدارت بر داشت و فرمان مشروطيت صادر کرد.
 پس از فوت شاه، محمدعلي ميرزا به سلطنت رسید.و بار دیگر عین الدوله  به امارت باز گشت .محمد علی شاه با اختيارات كامل او را به حکومت آذربايجان  فرستاد .اما دیری نگذشت با شکست قوای دولتیان و فتح تهران وسیله مشروطه طلبان محمد علی شاه از سلطنت خلع و به سفارت روسیه پناهنده  شد.در این زمان عين‌الدوله هم از کار برکنار و به ملک خود در مبارك‌آباد رفت.
نکته ای در رفتار و شخصیت عین الدوله قابل تامل است اینکه وی( با اعتراض علما و تجار که از روش استبدادی او به تنگ آمده بودند از صدارت بر کنار شده بود) در این روز ها که شاه و رجال مخالف آزادی خواهان متواری و به سفارتخانه های خارجی پناهنده شده بودند در عمارت خود ماند و به انتظار سرنوشت نشست و حاضر به انجام اعمالی که شاه و دیگر دولتیان کردند نشد و حتی از نصب پرچم روسیه و انگلیس بر بام خانه اش که معمول سیاستمداران بی ریشه بود خودداری کرد،و در همین طیف از شخصیت او بعد ها حاضر به پرداخت کمک مالی هم به دولت های مشروطه گردید. دكتر ملك‌زاده در توصیف شخصیت وی می‌نويسد:
 «عين‌الدوله مردي بسيار وطن‌پرست بود و هرگز زير پرچم خارجی قرار نگرفت و در آن ايام بهترين شخص برا رئيس‌الوزرائي بود»

عين‌الدوله بعد ها توانست در دولت های آینده(در دوره سلطنت احمد شاه که مصادف شد با جنگ جهانی اول دولت ایران سامانی نداشت و هر از چند گاهی صدارت به کسی واگذار می شد و اندکی بعد نوبت به دیگری می رسید.) به صدارت(دو بار در سال‌های ۱۲۹۴ و ۱۲۹۶ برای مدت کوتاهی رئیس‌الوزرا شد) و وزارت های مختلف برسد.،و در عصر صدارت وثوق الدوله در سال 1297 ش بار دیگر حاکم آذربايجان و خمسه و زنجان و ... شد.
عین الدوله در جریان کودتای 1299 همراه بسیاری از رجال وقت بازداشت شد و پس از مدتی خلاص گردید.
«شمس‌الملك»تنها پسر وی که بعد ها «عضدالدوله» لقب گرفت مردی نالایق و بی کفایت بود.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب

جستجو
حاضرین در سایت
23 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز249
دیروز415
تا کنون1997833

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.