جمعه 23 آذر 1397

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow شلیته - واژه های متروک 12

شلیته - واژه های متروک 12




شلیته – واژه های متروک 12
در سلسله مطالب واژه های متروک تهران قدیم به کلمه دیگری بر می خوریم که دیگر در میان مردم کاربردی ندارد و آن دامن شلیته است. با کوچ شلیته پوشان و شلیته فروشان به دیار باقی نام آن هم نرم نرم دارد از حافظه ها پاک می شود. گو این که امروزه «شلیته» از واژگانی است که کهنه و متروک شده و دیگر کسی آن را نمی شناسد و اگر بانویی نیز آن را بشناسد در این دنیای مد جرأت و رغبت پوشیدن آن را ندارد اما روزگاری ملکه های پر شمار ایران درحرمسرای ناصرالدین شاه اول شلیته پوش این دیار شدند،تا اندام حجیم شان در نظر شاه قجری دلربا تر جلوه کند و در پی آن بسیاری از زنان درباریان و رجال در آرزوی پوشیدن آن از شوق نوپوشی و رخ کشی میان همطرازان مدت ها با سنت و شوی جنگیدند تا آنان را شکستند و با تداوم این جنگ و آن شکست که به تک تک خانه ها رفته بود سرانجام شلیته همه گیر شد و وجهه عام یافت.
 اوضاع و احوال مردمان و نوع فرهنگ و اعتقادات آنان رنگ و نوع لباس شان را معین می کند و از سویی سرما و گرما و شرایط اقلیمی و عواملی دیگر از این دست تاثیر بسزایی در انتخاب لباس میان مردم هر اقلیم دارد.لباس هر قوم و ملتی نماد فرهنگ و طرز فکر آنان است که متاثر ازآداب آیینی و رسوم آن ملت است .از این روست که در کشوری چون ایران که اقوام گوناگونی در آن می زیند در هر نقطه ای از آن لباس خاصی برتن ساکنانش دیده می شود .
تا اواسط دوره قاجار تغییری چشمگیر در نوع پوشش ایرانیان پدید نیامد و لباس آنان همان بود که نسل های پیش می پوشیدند اما از  اواخرعهد ناصری رفته رفته رنگ پذیری پوشش درباریان و رجال از فرنگی ها که هر روز پدیده صنعتی نوظهوری را به کشور ما وارد می کردند احساس شد.
در این عصر اروپاییانی بیش از گذشته به ایران آمدند و جسته گریخته سفر های ایرانیان به روندی روبه رشد و مداوم تبدیل گشت.این عوامل و ازآن ها مهمتر سفر ناصرالدین شاه به فرنگ، فرهنگ پوشش ایرانی ها را تحت تاثیر قرار داد و دست کم در محدوده  دربار حرکت تاثیر پذیری شکل و شمایل لباس درباریان از فرنگی ها آغاز شد.اروپاییان که خود بر اثر تحولات انقلاب صنعتی دچار تغییر و باز نگری نوع حکومت و اندیشه های فلسفی جدید و به تبع آن تحولات گسترده در تمامی ابعاد زندگی شده بودند با تغییراتی فاحش در نوع پوشش و برخی رفتار های اجتماعی روبرو بودند،آنان بسیار علاقه به نمایاندن پوشش نو و تازه خود به دیگر اقوام و ترویج آن لباس ها میان ایشان داشتند زیرا بدین ترتیب هم بازار مصرف پارچه ها و کالاهای تولیدی خود را ایجاد می کردند و هم با الگو قرار دادن خود به عنوان ملتی دانا و موفق اهداف استعماری خود را بهتر پیش می بردند .
سفر ناصرالدین شاه تیر خلاصی بود به پیکر اندیشه استقامت و مقاومت در رنگ پذیری بی چون و چرای ایرانیان از فرنگی ها.شاه در بازگشت از اروپا با ایجاد تکیه دولت و بسیاری تقلید ها در پایتخت پیشرفت و ترقی مورد نظرش را به نمایش گذاشت.در همین راه شلیته که تقلیدی از دامن زنان اروپایی بود به زنان اندرونی تحمیل کرد.گو این که روند تغییرلباس ایرانی ها در آن زمان از دربار ناصری آغازید اما تا محو شدن کلاه نمدی آخرین نماد لباس سنتی از میان مردم کوچه و بازار و شیوع کلاه پهلوی در عصر پهلوی ادامه یافت.
تا پیش از رواج و شیوع کت و شلوار و دامن لباس های جدید لباس ایرانیان عبارت بود از :
آرخالق يا قبا - تنبان - پيراهن - شال - كلاه - سرداري –كفش و ... برای مردان و:
پيراهن، شلوار(پاچه تنگ)، چارقد، روبند، يَل، شليته، شمد يا چادر نماز، چادر و چاقجور و ... برای زنان
در سفرنامه‌ ابراهیم بیک از وضع پوشش زنان پیش از مشروطیت چنین یاد شده:
 «...در آن زمان زنان بی‌بند و بار شلیته می‌پوشیدند و موی سر را با چادر می‌پوشاندند اما در همان حال که جلو در خانه نشسته بودند میان پای آنان عریان بود.»
در آن برزخ فکری که حاصل برخورد تمدن شرق و غرب بود سال هایی قبل از آزادی خواهی ایرانیان نویسنده‌ سیاحتنامه‌ ابراهیم بیک با قیاس پوشش زنان اروپایی و ایرانی از حجاب خرده می‌گیرد و حجاب را از دلایل عقب‌ماندگی ایرانیان و مانع تجدد می‌پندارد.
درلغت نامه دهخدا « شلیته»چنین معنا شده است:   
دامن چين دار که روي نظامي زنانه پوشند: شليته قجري ; نوعي از آن شلوار است . (يادداشت پروين گنابادي ). نوعي دامن کوتاه و گشاد و پرچين که در قديم زنان روي شلوار مي پوشيدند
و مرحوم معین آورده:
شليته : نوعي دامن كوتاه و گشاده و پرچين كه در قديم زنان روي شلوار مي پوشيدند.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده

جستجو
حاضرین در سایت
10 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز337
دیروز431
تا کنون2131152

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.