سه شنبه 26 دي 1396

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow زن خاصه

زن خاصه

زن خاصه
این نوشتار به شرحی در باب «زن خاصه» اختصاص دارد. اصطلاحی که اکنون متروک گشته و دیگر از میان رفته و کاربردی ندارد.
در نظام دیکتاتوری، قانون، اراده دیکتاتور است  و  حاکم دیکتاتور از  قدرتی نامحدود برخوردار است . قدرتی  که هر گاه فردی آن را کسب کند وی را به سمت وسوی فساد و خود مختاری سوق می دهد و این امر هماره موجب عذاب و رنج بشر بوده است .
در قرون و اعصار گذشته بیش و کم تمامی جوامع بشری از این نوع حکومت که عالم گیر بود ، رنج وعذاب برده است. آشنایی اشرف مخلوقات با حکومت هایی که مدعی رعایت آزادی و عدالت و مساوات باشند ، در قیاس با عمر بلند تاریخ بشر بسیار تازه و جوان است. گو این که همین حکومت های به اصطلاح آزاد هم عالمگیر نیست بلکه بسیارند جوامعی که هنوز مردمانشان از حکومت های دیکتاتوری در رنجند. مردمی که خود حاکم را بر می گزینند و یا در برخاستنش می کوشند .
 این روزها کسی نیست که از اخبار هولناک و دلخراش کشورهای خاورمیانه و افریقا بی خبر باشد . در این کشورها و فراوان کشورهای دیگر نقاط جهان ، رفتار حکومت ها هنوز همان شیوه های قرون وسطایی است . حاکم به کمک عده ای مزدور که اجیر اویند به مردم زور می گوید و هر بلایی که بخواهد سر آن ها در می آورد .
در دوران شاه محوری، شاه سایه خدا بر سر مردم بود و همه چیز و همه کس به او تعلق داشت. در چنین شرایطی شاه هر چه می خواست می کرد. در دوران صفویه هم چون دیگر ادوار تاریخ ، شخص پادشاه مطلق العنان بود و مطابق اندیشه «چه فرمان یزدان چه فرمان شاه» بر جامعه با استبداد مطلق حکومت می کرد . در چنین وضعیتی، زن نیز چون دیگر عوامل از ابزارهای موجودی بود که شخص پادشاه برای رسیدن به امیال خود در اختیار داشت . جامعه پذیرفته بود که شاه هر تعداد دختر و با هر شرایط و با هر سن و نژاد و ملیتی که اراده کند در اختیار گیرد و به حرمسرای خود آورد. دختران ده پانزده ساله روسی ، گرجی ، ارمنی و یا از هر ولایات و ایالاتی در آن شهر لذت و شهوت و گاه فراموشی می شد یافت . فراوانی تعداد این زنان بقدری بود که بیشتر اوقات نوبت بهم رسیدن زن و شوی ماه ها بدرازا می کشید . هرچند درازتر از این زمان هم بود . آن ها که مسن تر می شدند و جای پای گذر زمان بر چهره شان نمایان می گردید ، دیدارشان به سال و شاید گاه به قیامت می کشید. همین دوری از ابتدایی ترین حق در آغوش کشیدن همسر برای این زنان که خواسته و گاه ناخواسته دچار آن  بودند ، آن ها را به دام روابطی ناروا با فردی از اهالی حرم می انداخت که در برخی از اوقات آتش عشقی پنهان و جانسوز را در دلدادگان می افروخت .
آنقدر زن شاه بودن و در انتظار دیدار شاه و .... سخت بود که جمعی از ایشان عطای همسری شاه را به لقایش می بخشیدند و اگر می توانستند خود را از این مخمصه می رهاندند. محمد هاشم آصف در این باب  می نویسد :
«...زنان حرم باطنا به خون شاه  تشنه بودند و تون تاب و کناس را بر شاه ترجیح می دادند و به جهت زوال دولت شاه نذرها می کردند که شاید به شوهری برسند چه اگر تیمارچی یا قاطرچی یا ساربان باشد.» / رستم التواریخ، ص143.
زن در جامعه محروم ایرانی در ایل و روستا و محدود شهرها، سنگین ترین بار مسولیت را بدوش می کشید. او زمین می کاشت ، محصول بر می داشت ، قالی و حصیر و گلیم و ... می بافت . دامداری ، خانه داری ، نظافت ، خیاطی و ....ده ها  کار دیگر می کرد  و در بسیاری از امور دیگر با شوهر مشارکت داشت و در انتها با تحمل دوران بارداری امر خطیر پرورش و تربیت کودک را شیر زنانه بدوش می گرفت که بزرگان جهان از دامن مادر بر خاسته اند و پیامبران به معراج رفته اند.
اما در همین جامعه محروم  جمعی از دختران به تصادف و یا به آرزویی رویایی که شاید مولود همان فضای محرومیت بود به حرمسرای شاه راه می بردند ، در آرزوی همآغوشی شاه و کشیدن شیلان و رهایی از چنگال عفریت فقر و دست تنگی ....
حرمسرای شاهان مفصل ترین دم دستگاه دربارشان بود. هزینه سرسام آور حرمسراها و حیف و میل ثروت مملکت اصلی ترین محل خرج مالیات وعواید کشور بشمار می رفت و این خصوصیات دربار شاهان که شهرت و آوازه ای دلکش برای جمعی از مردم بود ، جذاب ترین انگیزه گرد آمدن دختران زیبا از هر گوشه و کناری بدربار بود
شاردن سیاح مشهور اروپایی که به عهد صفویه در ایران بوده است در اینباب می نویسد :
«...مخارج اندرون نظر به کثرت تعداد زنان ریخت و پاشی که در راه عشق و محبت به عمل می آید زیاد است... زنان حرم ، سراپای وجودشان وقف اطوار تصنعی و حیله گری می گردد تا بدین طریق مقدمات لذت و شهوت را فراهم آورند ...»/ سفرنامه شاردن، ج4 ، ص231.
«... شاه عباس چهارصد تا پانصد زن داشته است.» / زندگانی شاه عباس اول ، ج1 ، ص573.
«... شاه سلیمان هشتصد زن در حرمسرایش بوده است اما همه آن ها زن شاه نبودند شاه فقط یک زن قانونی داشت که او را زن خاصه می نامیدند یعنی اصلی یا زن سوگلی و ممتاز...» / سفرنامه سانسون، ص119.
برای این که زنان حرم در ناز و نعمت بسر برند و ... مخارج گزافی به کشور تحمیل می شد.هزینه حرمسرا بقدری زیاد و سرسام آور بوده است که باورش  سخت است.
در رستم التواریخ در باره حرمسرای شاه سلطان حسین آمده :
«...حدود پنج هزار خاتون و بانو و کنیز و خدمتکار دور او را گرد می آمدند و با هزار گونه تملق و چابلوسی به خدمتش عرض می کردند که ای قبله عالم خدا جان های ما را به قربان تو گرداند ، چرا رنگ مبارکت پریده و چرا زاغ غصه و غم در آشیان دلت به ...» / رستم التواریخ، ص143.
این در حالی بود که عموم مردم در فقر و شرایط سخت می زیستند. از این درد تنها ایرانیان در عذاب نبودند بلکه در سراسر گیتی با کمی اغماض می شد  این گونه رفتارها را دید . مثلا در روسیه زمانی که  کاترین تزار روسیه شد در شهوترانی  و هوسبازی چه ها که نکرد. این زن دیکتاتور و خودخواه و هوسران در طول پادشاهی اش معشوق های فراوانی داشت و بی پروا از میان افسران و سردارانش معشوقی برمی گزید و مدام دیگری را جایگزین می کرد .
زن خاصه اصطلاحی بود که به اول زن دربار صفویه می گفتند. به عبارت دیگر این زن «ملکه» کشور بود. ملکه ای در میان ملائک دیگر. سانسون در سفرنامه اش این نام را بکار برده است:
«... شاه فقط یک زن قانونی داشت که او را زن خاصه می نامیدند یعنی اصلی یا زن سوگلی و ممتاز...» / سفرنامه سانسون، ص119.
پادشاهان صفویه هم چون دیگر شاهان و حاکمان در استثمار زن و سوء استفاده از او چیزی از دیگر همتایانشان کم نداشتند زنان بیشمار حرمسراهای آنان شهره خاص و عام بود.
عمده جمعیت زنان حرمسرا به ناز ونعمت می زیستند و خود را به سلاح حیله و تزویر و فنون دلربایی و ... می آراستند  تا با مهیا ساختن بساط لذت و شهوت شاه به اهداف و خواست خود برسند گو این که بخش اعظم این زنان جز به فتنه انگیزی و دلفریبی نمی اندیشیدند و با حسادت کاری جز رقابت در ربودن دل شاه نداشتند که «در دل دوست به هر حیله رهی باید کرد» اما از میان خیل بیشمارشان بودند کسانی که در امر سیاست دخالت داشتند و یا دست به عمران و آبادی می زدند و در برخی فعالیت های اجتماعی خودی نشان می دادند و یا به دریای علم و هنر غوطه می خوردند و به آوای خوش روحانی دل می سپردند.

 

 

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب
دانلود کتاب

جستجو
حاضرین در سایت
26 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز249
دیروز415
تا کنون1997833

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.