يكشنبه 22 تير 1399

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow مدیریت مقابله با کرونا

مدیریت مقابله با کرونا

مدیریت مقابله با کرونا

امروز در جهان حوادث طبیعی مدیریت می شود تا به بلای عمومی تبدیل نگردد. در دنیای متمدن با تمهیدات پیشبینانه و اقدامات پیشگیرانه اجازه بروز مصیبت های تاریخ گذشته بشر را نمی دهند. اندیشمندان علم اجتماع با بررسی مصیبت های انسان در طول تاریخ به جمع بندی و چهارچوبی رسیده اند که منتهی به وضع قوانین سخت گیرانه و رعایت استانداردهایی منبعث از آن، برای مقابله با بحران شده اند. بر این اساس دستورالعمل های متفکرانه و کارآمدی را برای مقابله با هر حادثه ای فراهم ساخته اند. پیش از وقوع حوادث مردم آموزش مقابله با حادثه را دیده اند و مدیران هم به مدیریت بحران واقف و آگاهند. در حوادث تنها متخصصان به توصیه و مدیریت عموم جامعه می پردازند و دیگر افراد در هر سطحی که باشند، اجازه دخالت و توصیه های غیر حرفه ای را به عموم ندارند. باید مدیریت بحران به اداره امور بپردازد تا مغایرت و دو گانگی پیش نیاید و جامعه دچار آسیب و زیان فراوان نگردد. بر اساس الفبای علم اقتصاد، یعنی کیفیت و بهره بیشتر و هزینه کمتر، ملاک مدیریت کشور باید علمی و کاملا تخصصی باشد و با حوادث بزرگ باید مطابق استانداردهای جهانی روبرو شد. باید کار را جدی گرفت. اگر با بیماری و یا هر حادثه ای که قدرت تخریب فراوان دارد، خامدستانه و غیر فنی برخورد شود، کشور و مردم دچار زیان غیر قابل جبران خواهند شد. 

پیشینه حوادث و آسیب های وارده در تاریخ را به طورمختصر مطالعه کنیم:

در ایران:

«وبا» هست اول بلایی قدر

فتد همچو آتش به نسل بشر

ایرج میرزا

وبا و طاعون، یا مرض موت يا مرگامرگي، ایران دوران قاجاريه را بارها کشتار کرد و بسیار آزرد. این مرض قدار قامت جامعه سه درصد باسواد و فقیر آن روز را پیاپی زیر بار مصیبت خم کرد. این مردم از رنج آن دهها بار گریستند و از بی پناهی به هر خرافه ای آویختند.

در بحبحه و شدت کشتار، جاهلان قمه به دست در معابر و گذرها عربده کشان فریاد می زدند، آی وبا کجایی تا  نابودت سازم. اگر جرئت داری بیا من آماده ام تا از پای در آورمت...

«وحشت در میان مردم از فوت امام جمعه، شوهر خواهر من بود و می‌گفتند: به مرض وبا فوت كرده است. لیكن، یكی از صد نفر، این حرف را قبول نمی‌كرد و باور نمی‌كردند. یكی، دو نفر هم به همین قسم‌ها مردند؛ لیكن، باز كسی درست از این مرض مظنون نبود تا این كه در تابستان روزی متجاوز از هشتاد نفر، صد نفر تلف می‌شدند...به كلی غدغن كرده بودند در اطراف صاحبقرانیه این مذاكره نشود، برای این كه شاه نترسد. .. من خیلی بی‌تابی می‌كردم اما نه برای خودم- چون من از بدو طفولیت تا حال، هیچ وقت از مرگ نترسیدم- بلكه برای كسانم و اولادم در تشویش بودم. طبیب فامیل خود را خواستم و از او سوال كردیم: «كجا برویم كه این مرض در آنجا نباشد؟» او گفت: «هیچ از منزل خارج نشوید. در آب و غذا دقت كنید.» از شدت وحشت نتوانستیم در منزل بمانیم؛ حركت كردیم. ولی ... اتصال در راه مریض می‌دیدیم، مرده می‌دیدیم. اغلب مریض‌ها را زنده ‌زنده از ده بیرون انداخته بودند و این بیچاره‌ها، در آفتاب سوزان با این مرض مشغول جان دادن بودند.»/ خاطرات تاج‌السلطنه. 1361. ص: 96.

گرترود بل (1926- 1868) مامور اطلاعات و امنیت بریتانیا (SIS)  (معروف به مادر عراق) در دوه ناصری از وبا تهران چنین می گوید: 

«صف‌های دراز توده‌های خاکریز در گورستان و آگاهی به آنچه رخ داده بود ناگهان لرزه بر اندامم افکند. گاه مرگ چنان سخت و ناگهانی اتفاق می‌افتاد که انسان وقت غروب سالم و سر حال بود و صبح بعد مرده... بسیاری از اروپاییان مردند. از کسانی که دورادور می‌شناختم‌شان و به مرگی ناگهانی درگذشتند می‌توانم به ماموران تلگرافخانه اشاره کنم که تا یک روز قبل از مرگ مشغول بازی و کریکت بودند.» 

 

اعتمادالسلطنه، در سال 1251ق. می نویسد:«... وبای سخت در تهران و سایر بلاد ایران شیوع یافت... پنجاه هزار نفر در ممالک محروسه تلف شدند ... مرکب همایون اعلیحضرت محمد شاه، عزیمت امامه و لواسان فرمود و...»/ تاریخ منتظم ناصری. ۱۳۶۷، ص ۱۶۳۳.

گسترش وباي بزرگ در سال 1236 قمری در ايران بي سابقه بـود. در خلـيج فـارس روزي 1500 نفـر را مي كشت و چون به ناچار اجساد را به دريا مي ريختند، بيمـاري شدت كرد... در سال 1251 قمری سراسر ايران بار ديگر گرفتار اين بيماري شد... وباي سال 1262 قمری تهران را آلوده كرد و جمعي از معاريف را به كام مرگ كشاند... در سال 1269 قمری وبا در قم، كاشان و مازندران ديده شد... در خراسان در سال 1285 قمری شدت شیوع وبا به حدي بود كه حتي جـلال الدولـه والي اين ايالت هم درگذشت... سـه سـال بعد، وبا سراسر ايران را پس از قحطي گسترده درهم نورديـد و " خرمن عمر مردمي را كه با گوشت چهارپايان و اموات زنـده مانده بودند، هزار هـزار درو كـرد... در سـال 1307 ق. در كرمانشاهان تـا ملايـر بيماري شايع شد و غير از مردمان بي نام و نشـان و حتی دختـر اميـرزاده مجدالـدين ميـرزا را کشت... وباي سـال 1309 ق. از افغانسـتان بـه ايـران سرايت كرد. باوجود تعيين قرنطينه در سرحدات باخزر، حـدود مرزي دچار آشفتگي شد و چون ماموران حفظ الصحه به دقت تمام اوضاع را كنترل نكردند بيماري به سرعت به مشهد رسـيد و پس از تلفات 20 هزار نفري شهر، تا تهران هم سـرايت كـرد... در تهران حدود يك دهم اهالي پس از ابتلا به كـام مـرگ رفتند... اين بيمـاري در سـال 1310 ق. و 1311 ق. در خراسـان، مازندران، گـيلان، اسـترآباد، قـزوين و خمسـه، يـزد و كرمـان، اصفهان شايع شد.

عـزاداري محرم سال 1310 ق. خود سـبب سـاز شـدت گـرفتن بيمـاري بـود... پخش نـذورات، آلـودگي را بـا سـرعت بيشـتري در شـهرهاي بزرگي به مانند تهران منتشر مي كرد... روزي هزار و پانصد نفر مي مردند. بـه همـين علـت چهـل روز پس از شيوع وبا، تهران 70 هزار تن از سـاكنان خـود را از دست داده بود. ميرزا عيسي وزير تهران از جمله نامورترين قربانيان وبا در اين سال بود كه همراهـانش از تـرس ابـتلا حتي حاضر بـه دفـن جنـازه او هـم نشدند و جـانوران صورتش را طعمه خود ساختند.عفت الدولـه خـواهر ناصرالدين شاه و عصمت السلطنه مادر ظـل السـلطان از ديگـر قربانيان نامدار وباي اين سال بودند... سـال 1311ق. بـار ديگـر وبـا كرمانشاهان، همدان، ملاير، تويسركان، خوزستان تا تهران را در هم نورديد. در تهران آمـار مـرگ و ميـر بـه روزي 25 الي 30 نفر رسيد... سال بعد در سال 1322 ق. شيوع وباي یافت. كـانون بيمـاري در شـهر كربلا بود. وبا در همدان با تلفاتي بالغ بر 400 تن در هر روز همراه بود... دولت ايران حكمي صادر كرد كه براساس آن مسافرت زوار ايراني به عتبات منع و قـدغن گرديـده و در بيسـتون هـم ترتيب ايجاد قرنطينه داده شده بود.

در تهران پـس از يكـي دو ماه كه خبر شيوع وبا از مظفرالدين شاه مخفـي نگـه داشـته شد. خـدمات مختارالسـلطنه وزيـر نظميه در اين سال به بيماران مبتلا به وبا و عيـادت و سركشـي او فراون اسـت. فـردي كه خود بر اثـر وبا درگذشـت. شستن لباس در جوي هاي آب وعفونت آب ها در آب نماها و حوض هاي خانگي از اصلي ترين عوامل شيوع بيماري وبـا در ايران دوره قاجاريه است. در تهران به سرعت بازارها و مغازه ها بسته مي شد. نخستين جلسه مجلس حفظ الصحه در 26 ربيع الثاني 1298 ق. در دارالفنون با حضور وزير علوم و معـارف، دكتر تولـوزان و معلمـان ايرانـي دارالفنـون تشكيل شد و تصميماتي مبني بر ممنوع كردن زيارت عتبات به علت شيوع طاعون در عراق و دستور تشكيل قرنطينه در سرحدات ايران صادر شد. شيوع گسترده وبا و وحشـت و اضـطراب مـردم و عـدم دسترسي آنها به داروهاي جديدي مانند كـراولين ، كنيـاك و اسيد فينيك، مردم فرودست را ناگزير مي كرد تـا بـه زيارتگـاه هـاي مقـدس در سراسـر ايـران پناهنـده شـوند. تهراني ها به ابن بابويه، حرم حضرت عبـدالعظيم (ع)، امـامزاده حسن و امامزاده اهل علي (ع)پناه می بردند... دعا در درمان وبـا مـوثر دانسـته مـي شـد... ادعيـه و طلسماتي براي پيشگيري و درمان معرفي شده است. دعايی تجويز می شد. بـراي دفـع وبـا و طـاعون هـر روز يكمرتبه اين دعا را بخواند تا روز ديگر وبا و طاعون نبيند.»/ زهرا حاتمي. مجله جغرافیایی سرزمین. سال چهارم، شماره دوم، تابستان 1392.

قحطی بزرگ ۱۲۹۶تا۱۲۹۸ شمسی (۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی) قحطی بزرگی بود بین یک تا سه میلیون نفر مردند./ 

 Stephen Sniegoski (2013). "Iran as a Twentieth Century Victim: 1900 Through the Aftermath of World War II". Veterans News Now. Retrieved 2017-05-13.

مجموعه‌ای از قحطی، وبا، مالاریا، همه‌گیری ۱۹۱۸ آنفلوآنزای اسپانیایی و اعتیاد فراگیر به تریاک مردم ایران را کشت. ژنرال دنسترویل می‌نویسد: «در اثر خریدهای ما قیمت غله بالاتر رفت و هر افزایش جزئی به معنای مرگ بسیاری از افراد بود...در همدان قحطی اسفناک است…»

میروشنیکف می‌نویسد: جنگ جهانی اول برای مردم ایران بداقبالی‌ها و مشقات بی‌شماری به همراه آورد... ده‌ها هزار ایرانی دچار قحطی شدند یا پس از بیماری مردند./ ایران در جنگ جهانی اول، میروشنیکف، ترجمه دخانیاتی، تهران ۱۳۴۴.

احمد کسروی می‌گوید؛ در سال ۱۳۳۶ قمری (۱۲۹۷ شمسی) جنگ جهانی در میان بود و گرانی نیز پیش‌آمد و می‌توان گفت یک سوم مردم از میان رفتند. در تبریز آشکارا می‌دیدم مردگان از بی کفنی روی زمین می‌ماندند./ شیعی‌گری احمد کسروی ص ۵۳

فرانسیس وایت دبیر سفارت آمریکا(۱۹۱۸ / فروردین ۱۲۹۷) می نویسد:

در سرتاسر جاده‌ها کودکان لخت دیده می‌شوند که فقط پوست و استخوان‌اند. قطر ساق هایشان بیش از سه اینچ نیست و صورتشان مانند پیرمردان و پیرزنان هشتاد ساله تکیده و چروکیده است. همه جا کمبود دیده می‌شود و مردم ناگزیرند علف و یونجه بخورند»

زلزله رودبار سال ۱۹۹۰ یا به عبارتی ۳۱ خردادماه سال ۱۳۶۹ علاوه بر حدود ۳۷ هزار نفر کردند، بیش از ۲۰۰ هزار واحد مسکونی تخریب شد و خسارات عمده‌ای به تأسیسات و اماکن عمومی در استانهای گیلان و زنجان که متأثر از این زمین‌لرزه بودند، وارد آمد و حدود ۵۰۰ هزار نفر بی‌خانمان شدند.

در جهان:

در جنگ اتریش با عثمانی،در سال 1689 فرمانده نيروهاي اتریشی براي جلوگیری از سرايت وبا به ساير نقاط اروپا دستور داد كه شهر سكوپجه (شهر 600هزار نفری اکنون پايتخت مقدونيه است.) به علت شيوع وبا آتش بزنند، ولی در همین گیر ودار خود گرفتار وبا شد و همان جا درگذشت .

در آتش‌سوزی لندن سال ۱۶۶۶ قسمت قرون وسطایی لندن به‌طور کلی سوخت و تعداد ۱۳٬۲۰۰ خانه مسکونی، ۸۷ کلیسا یعنی سرپناه ۷۰٬۰۰۰ نفر از کل ۸۰٬۰۰۰ ساکنین آن موقع لندن از میان رفت./

 Reddaway, T. F. (1940). The Rebuilding of London after the Great Fire. London: Jonathan Cape.

درآتش سوزی شیکاگو(Chicago in Flames by Currier & Ives, 1871) بیش از ۳۰۰ نفر کشته و ۹ کیلومتر مربع از شهر شیکاگو سوخت و بیش از ۱۰۰ هزار نفر از شهروندان، بی خانمان شدند.

زلزله سوماترا سال ۱۹۵۰ به وقوع پیوست و تلفاتی برابر با ۱۳۱۳ نفر در اندونزی کشته داد. زلزله ۱۹۰۶ در خلیج اکوادور به وقوع پیوست. سونامی حاصل از این زلزله بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر را در اکوادور و کلمبیا به کام مرگ و هلاکت کشاند. زلزله سال ۲۰۱۰ شیلی و سونامی اش حداقل ۵۲۱ نفر کشته برجای گذاشت و ۵۶ نفر ناپدید شدند و ۱۲ هزار نفر نیز در این میان آسیب دیدند و بیش از ۸۰۰ هزار نفر آواره شدند. زلزله سوماترا در سال ۲۰۰۴ اندونزی ۲۲۷۹۰۰ نفر جان باختند.

رکود بزرگ یک دهه پیش از آغاز جنگ جهانی دوم رخ داد. یعنی از سال ۱۹۲۹ تا اوایل ۱۹۴۰ جهان غرب و به عبارتی دیگر تمام گیتی را با  عمیق‌ترین، طولانی‌ترین و گسترده‌ترین بحران اقتصادی سده بیستم روبرو ساخت. / صارم، مهدی، بحران‌های مالی در جهان و دلایل و نتایج وقوع آن، تازه‌های اقتصاد، پاییز ۱۳۸۹، شماره ۱۲۹، صص. ۱۰۹ تا ۱۱۵.

Charles Duhigg, "Depression, You Say? Check Those Safety Nets", New York Times, March 23, 2008

در این بحران مردم اروپا از خوردن مردار سگ و گربه و غیره نیز پروا نداشتند.

نتیجه:

کرونا بالقوه توانایی بروز و تکرار حوادث تلخ گذشته را در جامعه بشری دارد. مدیریت کلان کشور باید با جامعه جهانی تعامل سازنده داشته باشد. باید از دستورالعمل بین المللی مقابله با کرونا پیروی و بدان عمل کند. سپس مدیریت مقابله با این بیماری خطرناک در سطح کشور باید به مدیریت بحران سپرده شود تا تصمیمات واحد و کاملا علمی و تخصصی اتخاذ شود و از بروز زیان عظیم پیش از فوت وقت، ممانعت گردد و هر کسی به صلاحدید خود با هر سطح دانشی، در امور دخالت نکند.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
7 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز114
دیروز91
تا کنون2284159

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.