سه شنبه 28 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow حاکم تهران(بهمن میرزا)-ج1

حاکم تهران(بهمن میرزا)-ج1

حاکم تهران :

در این مجال بنا داریم، به معرفی یکی از حکام تهران قدیم بپردازیم. وی پسر چهارم عباس میرزاست و نوه فتحعلی شاه. او برادر اعیانی محمدشاه قاجار بود و نامش بهمن میرزاست که در سال 1225 قمری زاده شد.

ذکر این نکته ضرورت دارد که اولین حاکم تهران را باید بابا شیخ دانست
، که از طرف تیمور مامور پذیرایی از گنزالس کلاویخو، سفیر پادشاه اسپانیا در تهران مي‌شود، اما چون در آن دوران تهران شهرت پیدا نکرده بود و این ماموریت جزو شرح وظایف اداری حکومتی به حساب نمي‌آمد از او به عنوان حاکم یاد نمي‌شود.

اولین حاکم رسمی تهران باعنوان «بیگلر بیگی» به فرمان شاه عباس صفوی تعیین گردید و این حادثه خود یکی از عوامل موثر در به رسمیت شناختن تهران به پایتختی در آینده شد. روزهای آینده در مقاله ای از کلمه «بیگلر بیگی» و چگونگی تولد و دوران رشد و متروک گشتن آن واژه و حکومت تهران خواهیم نوشت. بنابراین امروز فقط به شرح احوال و زندگانی بهمن میرزا یکی از آن حکام پرداخته مي‌شود.

بهمن میرزا
، را مورخین مردی فضل پرور و صاحب کتابخانه معتبر معرفی کرده‌اند. گو این که در میان خیل عظیم پسران و دختران تن پرور پادشاهان قاجاری عده چنین افرادی بسیار کم است، ولی به هر روی بی سابقه نیست.

بهمن میرزا
، مولف تذکره الشعرایی است که به نام تذکره محمد شاهی در سال 1249 قمری به نام برادرش محمدشاه به انجام رسانید.

او در 19 شعبان 1250 قمری حاکم تهران شد. اعتضادالسلطنه از حکومت او چنین مي‌نویسد:

«... محمدشاه قدم به عمارت دولتخانه مبارکه ارک دارالخلافه طهران گذاشت... و نواب امیرزاده، بهمن میرزا حکمران دارالخلافه شد.../ اکسیر التواریخ، ص 430.

در ناسخ التواریخ، جلد یک، صفحه 627 نیز درباره انتصاب وی به حکومت تهران اشاره شده است. بهمن میرزا در 1251 قمری حاکم بروجرد و سیلاخور، در سال 1255 والی تهران شد. پس از مدتی با آصف الدوله هم پیمان شد و به تحریک او
، چون دید بیماری محمدشاه طولانی شد و از طرف دیگر ناصرالدین میرزا ولیعهد صغر سن بود. در سال 1263 با طراحی نقشه سلطنت برای خویش اقدام به تصرف تاج و تخت کرد، اما بعد چون اوضاع را بر وفق مراد خود ندید، مخفیانه و به سرعت به تهران آمد و از محمدشاه امان گرفت، ولی اطمینان از آن حاصل نکرد، لذا در همان سال در سفارت روسیه در پامنار (جایی که امروز قسمت بازرگانی سفارت روسیه در آنجا دایر است) پناهنده شد.

در سال 1266 قمری از ایران فرار کرد و به شهر شوشی (=شوشا= شیشه، و شماخی
، شهری  که آقا محمدخان در آن به قتل رسید) رفت و با حقوق مستمری ای که از دولت روسیه دریافت مي‌کرد تا پایان عمر، سال 1300 یا 1301 قمری با تابعیت دولت روس در آنجا زندگی کرد.

اعتمادالسلطنه
، کشته شدن وی را به سال 1300 قمری چنین یاد کرده است:

«سه شنبه 10 جمادی الاولی 1300 ق. تلگرافی از تبریز ولیعهد کرده بود که شاهزاده بهمن میرزا... که به خاک روسیه فرار کرده بود... الواط قره باغ به خانه او ریخته، او را کشته‌اند، خیلی خبر عجیبی بود...»

مهدی بامداد
، هم از قول «کنت دوگو بینو» درباره او مي‌نویسد که روس‌ها (دولت‌های روس و انگلیس همیشه در سیاست دولت ایران مداخله داشته و آشوب و فتنه ای نبود که آن دو دولت در آن دخالت نداشته باشند و پنهان و آشکار از مخالفین دولت ایران حمایت نکنند) در دوران پادشاهی محمدشاه و ناصرالدین شاه و برای ولیعهدی او تلاش زیادی کردند، اما نتیجه ای حاصل نشد. بهمن میرزا در دوران تابعیت از دولت روس سالیانه 000/120 ریال برابر 000/10 فرانک در آن زمان دریافت مي‌کرد.

در دوره
ای که والی آذربایجان بود، به فرمان او «الف لیله و لیله» (هزار و یک شب) عربی را به نظم و نثر به فارسی ترجمه کردند و نیز «ادوارد برجیس» انگلیسی «کتاب چین» را در همین دوران از انگلیسی به فارسی ترجمه کرد.

علامه قزوینی
هم از او در این باره چنین یاد مي‌کند:

«... اوست که به امرش ترجمه تاریخ یمینی در سال 1272 قمری به طبع رسید.»

عباس میرزا ملک آرا
، هم از حقوق ماهی یک هزار تومان او از دولت روس در کتاب شرح حال خود یاد مي‌کند.

فریدون آدمیت
، در کتاب «امیرکبیر و ایران» مي‌نویسد:

در دوران صدارت امیرکبیر، سفارت روسیه بسیار کوشید تا اجازه ورود بهمن میرزا را به خاک ایران بگیرد، چنان که سفارت انگلیس همین تلاش را برای آصف الدوله داشت، اما میرزا تقی خان فراهانی
، مردی نبود که در مقابل ایشان تسلیم شود وی بر سینه هر دو دولت دست رد زد و هرگز چنین اجازهای به آن‌ها نداد.

رضاقلي خان
هدایت در ناسخ التواریخ ضمن اشاره به فتنه پیوند آصف الدوله و بهمن میرزا شرح مي‌دهد:

«... پس از عدم حصول نتیجه از تصرف تاج و تخت سرانجام بهمن میرزا به تهران مي‌آید. نخست عباس آباد محل استقرار میرزا آقاسی، صدراعظم مي‌رود، او درها را مي‌بندد و از ورود وی جلوگیری مي‌کند. پس به ناچار به قریه کن مي‌رود تا محمدشاه را در شکارگاه بیابد که موفق نمي‌شود، اما سرانجام با شفاعت یک تن از پردگیان سرای سلطنت، شاه او را طلب مي‌کند و بخشش خویش را بدو اعلام مي‌کند، لیکن از فزونی ترس آخر به سفارت روس پناهنده مي‌شود.»

در «حقایق الاخبار ناصری»، صفحه 35 نیز از این ماجرا یاد شده و نویسنده اش اشاره مي‌کند که وی به تحریک آصف الدوله برای به تخت نشستن علیه محمدشاه اقدام مي‌کند.

ممتحن الدوله
، در سال 1284 ق. زمانی که از روسیه مي‌گذشته است، درباره فرزند بهمن میرزا که در دربار روسیه بوده، چنین مي‌نویسد:

«... از شاهزاده‌های ایرانی با رضاقلی میرزا پسر ارشد بهمن میرزا که آجودان اعلیحضرت نیکلا و اعلیحضرت الکساندر امپراتوران سابق روسیه بودند، آشنا شدم...»/ خاطرات ممتحن الدوله، ص 134
 

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
5 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز2
دیروز119
تا کنون2216756

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.