سه شنبه 28 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow نقش ابجد در مکتبخانه های تهران

نقش ابجد در مکتبخانه های تهران

نقش ابجد در مکتبخانه های تهران

اینکه« ابجد»  را کهنه و بی مصرف پنداریم، و به جرم کهنگی و ازبین رفتن کارکردش در زندگی امروز ، کنارش گذاریم ، انصاف  نیست، وشاید منطقی هم نباشد . زیرا «ابجد » از کلمه های متروک وبی فایده  نیست، که از  میان رفته و دیگر کسی با او کاری نداشته باشد . بلکه در هجوم انبوهی از واژهای فنی و تخصصی و متداول بیگانه که باآنها روبرو هستیم ،گهگاه به بهانه ای با « ابجد » مواجه می شویم ، لیکن آگاهی کم عمومی جامعه از آن نه تنها کمکی برای دریافت مطلب نمی کند، بلکه اغلب شخص را در هاله ای از ابهام فرو می برد .

این مطلب را به شرحی از  حروف ابجد اختصاص دادیم ،تا خوانندگان گرامی با آگاهی از حال و هوای مکتبخانه ها ی تهران قدیم ، این حروف وکار کرد آن را در گذشته بشناسند، زیرا هرچند ابجد از ارکان تعلیمی گذشتگان است، و امروز کارکرد گذشته را ندارد ، اما باید میان آن حروف و واژهای متروکی چونان آق بانو (آغ بانو = نوعی پارچه ) ارغالی ( قوچ وحشی ) ، ارخالق (نوعی لباس ) ، یخنی ( نوعی آبگوشت ) و... تفاوت قایل شد، ودانست هنوز هم گهگاه ابجد  بکار می رود، نظیر اشعار ماده تاریخ ویا ...

در مکتب خانه های تهران قدیم پس از آموختن حروف فارسی (و مشترک عربی ) و حرکات حروف (اعراب ) به کودکان ، نوبت  به آموزش حروف ابجد می رسید . در حقیقت حروف ابجد یکی از ارکان سواد خواندن و نوشتن مردم آن روزگار به شمار می رفت .بطور کلی رسم بر این بود، محصل باتمام کردن « ضظغ » بگوید : « فتبارک الله احسن الخالقین الحمدلله رب العالمین » .

با این مختصر مقدمه می خواهیم بدانیم :

1-ابجد چیست؟

2-ابجد خوان کیست؟

3-کارکرد ابجد و ماده تاریخ کدام است؟

1-در لغتنامه دهخدا آمده است ، ابجد نام اولین صورت از صور هشت گانه حروف جمل واین ترتیب حروف الفبای مردم فنیقیه بوده ، بدین نهج : ابجد ، هوز ، حطی ، کلمن ، سعفص ،قرشت ، ثخذ ، ضظغ ،

عرب گاه به هر یکی از این هشت صورت معنای خاص داده و گاه اباجاد را مثقل ابجد پسر پادشاهی یا پادشاه مدین گفته و گاه هشت لفظ را نام فرزندان مرامر نامی واضح خط خوانده اند .معنای این هشت صورت اینگونه بود :

ابجد یعنی آغاز کرد ، هوز،درپیوست ، حطی ،واقف شد ، کلمن ، سخن گوشد ، سعفص ، از او آموخت ، قرشت ، تربیت کرد ، ثخذ ، نگاه داشت ، ضظغ ،تمام کرد .

2-ابجد خوان یا طفل ابجد خوان به معنای  نو آموز در خواندن و نوشتن است، ویا به و جه ،سبق   خوان به کار می رود .

در تداول عامه ،کسی را گویند، که کاری را آغاز کرده وچیزی از آن نمی داند، و در مقام تمسخر برای نشان دادن شدت نادانی و جهالت شخص به کار می برند .

3-قدما اعتقاد داشتند، کسی که ابجد را آموخت ،با مسایل تقویم و نجوم آشنایی پیدا می کند ، بسیاری از مفاهیم علوم قدیمه و غریبه که نازل ترین آن شناخت گردش ماه وآفتاب و حرکات سیارات و طالع  وقت و استخراج بروج و کواکب و خواندن  زایچه های وقت خود ودیگران است ،درک می کند ، ماده تاریخ عددی را می فهمد، ونیز با قرائت طالع اشخاص با فالنامه که از شیرین ترین سرگرمی ها بشمار می آمد، آشنا می شود .
 
اعداد مترادف حروف ابجد چنین است :

الف 1 ، ب 2 ، ج 3 ، د 4 ، ه 5 ، و 6 ، ز 7 ، ح  8 ، ط 9 ، ی 10 ، ک 20 ، ل 30 ، م 40 ، ن 50 ، س 60 ، ع 70 ، ف 80 ، ض 90 ، ق 100 ، ر 200 ، ش 300 ، ت 400 ، ث 500، خ 600، ذ 700 ، ض 800 ، ظ900 ، غ 1000

ماده تاریخ : کلمه یا کلماتی است ،که به حساب جمل مساوی تاریخ مطلوب برآید، و آن کلمه یا کلمات با معنی باشد ، به عبارت دیگر مجموع حروف  بیت یا مصرع یا عبارتی به حساب ابجد با تاریخ واقعه ای تطبیق کند، نظیر :

بدین دستور تاریخ وفاتش؛

برون آر از حروف « قرب طاعت » (که معادل 782 هجری قمری است )

به حساب ابجد «علی» برابر با 110 و«یا علی»برابر با121 است.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
43 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز2
دیروز119
تا کنون2216756

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.