سه شنبه 21 آبان 1398

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow جراحان زن در تهران قديم

جراحان زن در تهران قديم

جراحان زن در تهران قديم :

زن به روزگارگذشته وضعی متفاوت با امروز داشت . در ميان اقوام گوناگون و شهر های مختلف و روستا ها نقش زن ، همانند نقش او در تهران نبود . زنان روستایی نقش مهم تری در گردش زندگی خانواده داشتند .

 گو اينکه نيمی از جمعيت جامعه را زنان تشکيل می دادند ، ولی در فعاليت های اجتماعی نقش بسيار کوچکی داشتند ، که آن هم بنابر مقام و جايگاه خود و در شهر يا روستا و . . .  تفاوت می کرد . البته اين وضع را در سراسر عالم با کمی اغماض می شد ، ديد .

هرچند زنان در قدیم فعالیت اجتماعی قابل توجهی نداشتند لیکن نباید از نقش ارزشمند وحیاتی مادرانه آنها غافل شد . بدان روزگار محور اداره داخلی خانه و عمده تربیت فرزندان به دوش مادران بود .

دير گاهی نيست ،که بشر دانسته ، برای توسعه جامعه خويش ، هرگز نبايد نيمی از جمعيت خود يعنی زنان  را از نظر دور داشت .

در تهران قديم با وجود همه محروميت هايی که دست و بال زنان شايسته و سزاوار رشد و تعالی را بسته بود ، زنانی هم پيدا می شدند ، که با وجود محروميت های اجتماعی آن روزگار از تربيت و کسب علم و آگاهی غفلت نمی کردند .

در آن روزگار با وجود موانع  حاکم بر جامعه مکتبخانه هايی بود ، که زنانی دانا آن ها را اداره می کردند . اين زنان اغلب همسران مردان مکتبخانه دار ها بودند و بدان ها ملاباجی می گفتند . ملاباجی ها به تربيت وتعليم  دختران می پرداختند . اداره مکتبخانه بدوش مردانی بود که آنان را « ملا » می گفتند .

حتی در ايفای نقش اجتماعی به روزگار آزادی خواهی تهرانيان پاره ای از زنان هم به تشکيل انجمن های سری دست يازيدند و بارها در کسب آزادی از چنگ استبداد نقش فعالانه داشتند و اين جدا از  سهم گرانقدرآنان در برانگيختن شوهران و فرزندانشان در آزادی خواهی بوده است .

مورگان شوستر آمریکایی در کتاب « اختناق ايران » می نويسد :

« زنان تهرانی با چادر سياه و روبند سفيد شان در حالی که طپانچه هايی را در زير چادر پنهان داشتند در مجلس حاضر شده و اجازه ورود به کار زار می خواستند . »

افزون بر این قيام زنان چال ميدان را در قحطی نان در دوره ناصری ، تاريخ پايتخت هرگز فراموش نخواهد کرد .

طبابت هم يکی از فعاليت هايی بود ، که زنان تهرانی در آن دخالت داشتند . در تهران قديم تا پيش از ناصرالدين شاه فقط « دارالشفا ء » پاسخگو يی معالجه تهرانی ها را به عهده داشت . وظيفه ای که در اين عصر با بنا شدن « مريضخانه دولتی » از آن سلب شد و از آن پس ساختمان دارالشفاکه درجلوخان مسجدشاه بود به مدرسه علوم دينی اختصاص يافت .

سوای دارالشفا و مريضخانه دولتی در اين شهر حکيم خانه هايی بود که در آن ها طبيب های سنتی با نام « حکيم » يا « حکيم باشی » به معالجه مردم می پرداختند . علم آن ها خلاصه می شد از علوم قديمی بر گرفته از دانش پزشکان دانشمند ايرانی از قبيل ابن سينا ، رازی و . . . که سينه به سينه از پدران خود دريافته بودند و دارو های گياهی موجود در ايران . البته با وجود فاصله زمانی از روزگار زندگی آن بزرگان و تغييراتی که در اين مدت به هنگام نقل آموخته ها گريبانگير حکيم باشی ها شده و نبود مراجع ثبت آن آگاهی ها و ضبط و نگاه داشت نتايج آزمايش ها و آثار معالجه ها یعنی نبود ن دانشگاهو مدارس علمی –پزشکی ، گاه نه تنها به آموخته های خود از دانش ها آن بزرگان چيزی اضافه نکرده بودند بلکه چه بسا به عکس توصيه آن ها عمل می کردند . به هر روی اين گروه از حکيم باشی ها هم پيش و پس از تشکيل بيمارستان های آکادميک در تهران در معالجه مردم دخالت داشتند .

بدان روزگار شرايطی خاص بر معالجه زنان با توجه به  فرهنگ اجتماعی حاکم بود . مردان چه حکيم باشی ها و بعد ها پزشکان فرنگی بر کليه بيماری های زنان دخالت نداشتند .  

 اعتماد السلطنه ، در روزنامه خاطرات خود از خود داری زنان از تزريق به وسيله پزشکان مرد تذکر داده است .
دکتر پولاک در اين باره می نويسد :
« حکيم باشی فقط به دستور و اجازه صريح شاه اجازه می يابد به اندرون برود خواجه ای که راهنمای حکيم باشی است در آستانه در فرياد می کشد « برو » و بلافاصله همه زنان ساکن اندرون همچون آهو به اتاق های مختلف خود پناه می برند . . .  » / سفرنامه ، ص 407 .

طبابت و معالجه زنان تا حد امکان بر دوش زنان بود و به طور کلی زايمان را ماماها بدوش داشتند  ، زنانی که علم خود را بر اثر تجربه و کسب آگاهی های سينه به سينه آموخته بودند . دکتر پولاک می آورد :
« ماما ها هم زايمان را انجام می دادند و هم حتی المقدور به نحوی بی ضرر کار سقط جنين را مباشرت می نمايند .»  /  سفر نامه ، ص 405 .
در مورد بيماری های ديگر نيز زنان در الويت بودند به طوری که پاره ای از جراحی ها را زنان انجام می دادند و نکته جالب توجه اين که دو تن از اين جراحان زن به قدری در تهران قديم به شهرت رسيده بودند ، که دکتر پولاک طبيب ناصرالدين شاه هم از آنان ياد کرده است :


« . . . جراحی های کوچک در مورد زنان ، بيشتر توسط جراحان زن انجام می گيرد و از اين جراحان زن دو تن در تهران به داشتن مهارت شهرت خاص دارند با وجود اين اغلب و بيشتر در موارد  خطر ناک از جراحان مرد کمک می طلبيدند . بدين ترتيب هم بود ، که به من اجازه ميل زدن مجرای بول عمل سنگ مثانه دختران و زنان حتی در مورد طبقات ممتاز داده می شد . » / همان ، ص 402 .

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
خرید کتاب
دانلود کتاب
کتاب‌های منتشر شده
ارتباط با مولف

جستجو
حاضرین در سایت
44 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز69
دیروز217
تا کنون2215153

تهران نامه

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.